Tokat, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan, köklü tarihi ve zengin coğrafyasıyla öne çıkan kadim bir ilimizdir. Tarih boyunca Bizans döneminde Komana, Ahameniş İmparatorluğu döneminde Kah-Cun, Selçuklu Devleti döneminde Dar Ün-Nusret ve Moğollar döneminde Sobaru gibi farklı isimlerle anılan bu benzersiz şehir; kuzeyde Samsun, kuzeydoğuda Ordu, doğu ve güneyde Sivas, güneybatıda Yozgat ve batıda Amasya illeriyle komşudur. Coğrafi konumu itibarıyla Orta Karadeniz kıyılarını İç ve Doğu Anadolu bölgelerine bağlayan önemli yolların kavşağında yer almaktadır.
Tokat'ın Köklü Tarihi ve Etimolojik Kökeni
Şehrin isminin kökenine dair tarih boyunca çeşitli görüşler ve rivayetler öne sürülmüştür. Bizanslı coğrafyacı İeroklis Sinekdimos, MS 6. yüzyılda Kapadokya'da Eudokia adında bir kent yer aldığını bildirmiştir. Ünlü seyyah Evliya Çelebi kentin adını Türkçe etimolojiyle, arpası bol olduğu için atların doymasına atfen 'Tok-at' olarak açıklamıştır. Osmanlı tarihçisi İsmail Hakkı Uzunçarşılı ise surlu şehir manasına gelen 'Toh-kat' ifadesini kullanmıştır. İlk çağlarda Togayıtlarca kurulduğuna inanılan şehir; sırasıyla Hititler, Asurlular, Hurriler, Kimmerler, Persler, Makedonyalılar, Kapadokya Krallığı ve Pontus Krallığı'nın egemenliğinde kalmıştır. MÖ 65'te Romalıların ve sonrasında Bizans İmparatorluğu'nun kontrolüne giren kent, Bizans-Sasani ve Bizans-Arap savaşlarında kritik bir savunma noktası olmuştur.
Görkemli Tokat Kalesi ve Tarihi Yapılar
Tokat'ın güneybatısında, denizden 750 metre yükseklikteki Hisartepe üzerinde yükselen Tokat Kalesi, şehrin en görkemli tarihi simgesidir. Kaleye ait en eski izler 5. ya da 6. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Malazgirt Zaferi'nin ardından 1071'de Danişmentlilerin yönetimine geçen kale, 1150 yılında Anadolu Selçuklu Devleti'nin kontrolüne girmiştir. Ayrıca, erken dönem Hristiyan Kilise babalarından biri olan ve 'Altın ağızlı Yuhanna' olarak da tanınan Aziz İoannis Hrisostomos, Konstantinopolis'ten Aladağlar'daki Cocysus şehrine sürgün edilirken bu topraklarda vefat etmiştir.
Yeşilırmak'ın Can Verdiği Coğrafya ve İklim
Deveci dağlarının orta kesiminin kuzey yamaçlarından doğan akarsu vadisinde kurulan Tokat, Karadeniz Bölgesi'nin en önemli sulak alanlarından birini oluşturan Yeşilırmak ve kolları tarafından beslenmektedir. İl sınırları içinde yer alan Kazova, Omala, Turhal, Niksar, Erbaa ve Zile ovaları bölgenin tarımsal zenginliğini oluştururken; Erdem Kırı, Mamu, Yaylacık, Deveci, Çamlıbel ve Akdağ gibi yükseltiler şehrin engebeli coğrafyasını şekillendirir. Şehir; İç Anadolu iklimi, Karadeniz iklimi ve Orta Karadeniz iklimi arasında bir geçiş özelliği göstermektedir. Bu geçiş iklimi sayesinde yıllık sıcaklık ortalaması en düşük 8,1 °C ile en yüksek 14,2 °C arasında değişen dengeli bir yapı sunmaktadır.