Tezonisi Kilisesi (Gürcüce: ტეზონისის ეკლესია), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı ve eski adı Zardenisi olan Sarısaz mahallesinde konumlanan Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir. Ortadan kalkmış bir yerleşim olan Tezonisi köyünün kilisesi olan yapı, bulunduğu köyün adından dolayı Zardenisi Kilisesi olarak da bilinmektedir.
Tezonisi Kilisesi'nin Tarihçesi
Tezonisi Kilisesi ile Tezonisi köyünün yer aldığı Tao bölgesi, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ın sınırları içerisinde bulunuyordu. Osmanlılar bu bölgeyi 1549 yılındaki Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Kilisenin yer aldığı Tezonisi, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Oltu livasının Güney nahiyesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte köyde Müslüman olmuş 4 hane bulunmaktaydı. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin 1907 yılındaki araştırma gezisi notlarında kilisenin bulunduğu yerin "Tezonisi" olarak adlandırıldığı belirtilmiş, ancak herhangi bir yerleşimden söz edilmemiştir. Bu tespit, söz konusu tarihten önce köyün ortadan kalktığını ve geriye sadece kilisesinin kaldığını göstermektedir.
Mimari Özellikleri
Tezonisi Kilisesi günümüze büyük ölçüde yıkılmış olarak ulaşmıştır. Çatı örtüsü tamamen çökmüş olan yapının duvarları görece sağlam kalmıştır. Kabaca yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiş olan kilise, tek nefli bir yapıdır. Yapının güney cephesine bitişik ve apsis ile son bulan ikinci bir yapı daha bulunmaktaydı. Kilisenin güney ve batı cephelerinde olmak üzere iki giriş kapısı mevcuttur.