Taşkesen Köyü'ne Genel Bakış
Bayburt ilinin Merkez ilçesine bağlı olan Taşkesen Köyü, Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde yer alan, deniz seviyesinden 1605 metre yükseklikte kurulmuş tarihi bir yerleşimdir. İl merkezine yalnızca 9 kilometre uzaklıkta bulunan konumuyla ulaşımı son derece kolay olan köy, geçmişten günümüze taşıdığı köklü tarihi değerler ve arkeolojik zenginlikleriyle özel bir öneme sahiptir.
Hıdrellez Höyüğü ve Tarih Öncesi Dönem
Köyün yerleşim tarihinin ne zaman başladığına dair kesin bir bilgi bulunmamakla birlikte, bölgedeki insan varlığının kökenleri antik çağlara uzanmaktadır. Taşkesen Köyü'nün 1 kilometre güneyinde, 1630 metre kotunda yer alan Hıdrellez mevkisindeki küçük ölçekli höyükte yapılan incelemeler, bölgenin tarih öncesi çağlardaki önemini gözler önüne sermiştir. Bu höyük yüzeyinde, insanlık tarihinin önemli dönüm noktalarından olan Erken Tunç Çağı ve Demir Çağı dönemlerine tarihlendirilen keramik parçaları tespit edilmiştir. Bu buluntular, bölgenin binlerce yıl öncesinden beri bir yaşam alanı olarak tercih edildiğini kanıtlamaktadır.
Osmanlı Tahrir Kayıtlarında Köyün Geçmişi
Köyün günümüzdeki isminden önceki eski adı Aşağı Hınzeverek'tir. Osmanlı Dönemi arşiv belgelerine göre yerleşim, 1530 yılı tahririnde Hınzeverek adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1591 yılı tahrir kayıtlarında ise Hinzi(r)verek adıyla iki ayrı köyün varlığı görülmektedir. Bu köylerden birinde sadece Müslümanlardan oluşan 10 erkek nüfus (nefer) yaşarken, diğerinde sadece Hristiyanlardan oluşan 34 erkek nüfus ikamet etmekteydi. 1642 yılına gelindiğinde, avarız defterinde Hınzaverek adıyla tek bir köy olarak kaydedilen yerleşimde 9 Hristiyan ve 7 Müslüman avarız hanesi bulunmaktaydı.
İdari Yapı ve Cumhuriyet Dönemi İsim Değişikliği
Aşağı Hınzeverek Köyü, 19. yüzyılın üçüncü çeyreğine kadar Kovans (Kale) nahiyesine bağlı bir yerleşim birimiyken, 1876 yılında doğrudan Bayburd'a bağlanmıştır. 19. yüzyıl kayıtlarında Müslüman ve Hristiyan toplulukların bir arada yaşamaya devam ettiği köyde, 27 hanede toplam 67 erkek nüfus sayılmış; bu nüfusun 42'sini Hristiyanlar, 25'ini ise Müslümanlar oluşturmuştur. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ardından yapılan nüfus sayımlarında da Aşağıhınzeverek ismiyle yer alan köyün adı, 1959 yılında "yabancı kökten geldiği ve karışıklığa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Taşkesen olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren kayıtlarda bu adıyla yer almaya başlamıştır.