Sveti Kalesi'nin Tarihi ve Önemi
Sveti Kalesi (Gürcüce: სვეტის ციხე), tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Cevizli köyünde yer alan Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kalesidir. Adını Gürcüce'de sütuna veya silindirik yüksek yapıya verilen "Sveti" kelimesinden alan bu yapı, üzerine kurulduğu sütun formundaki kayalardan dolayı bu ismi almıştır. Bizans saldırılarına karşı 11. yüzyılda Tbeti piskoposu Saba Mtbevari tarafından inşa ettirilen kale, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Sumbat Davitisdze ve Vahuşti gibi tarihçilerin eserlerinde de adından söz edilen bu kale, bölgenin köklü tarihi geçmişini gözler önüne sermektedir.
Kaleden Günümüze Ulaşan Yapı Kalıntıları
Megalit bir yapı olan Sveti Kalesi'nin kalıntıları, Cevizli köyünün kuzeybatısındaki 900 metre uzunluğa sahip yüksek bir tepede konumlanır. Tepenin güney eteği doğu-batı yönünde kaya sütunlarla ikiye ayrılmaktadır. Doğu taraftaki iki kaya sütununun üzerinde kireç harçlı duvar kalıntıları bulunurken, tepenin görece düz ve geniş olan orta kısmında bir eve ait olduğu tahmin edilen yapı kalıntısı tespit edilmiştir. Bu alanda bulunan asimetrik planlı dörtgen iki yapının arasında iki yapı daha yer almaktadır. Bu yapılardan iç duvarları sıvalı olanın bir su sarnıcı olduğu tahmin edilirken, harç kullanılmadan inşa edilmiş daha küçük olan ikinci yapının içi ise günümüzde taşlarla doludur. Batı kısmındaki kaya sütunlarda da parçalanmış kireç harçlı duvarların bulunması, geçmişte tüm bu alanın geniş bir yapı kompleksiyle kaplı olduğuna işaret etmektedir. Bu sebeple bölge günümüzde "Virane Şehir" adıyla da bilinmektedir.
Stratejik Konumu ve Benzersiz Görüş Açısı
Sveti Kalesi, üzerinde bulunduğu tepe itibarıyla çevresine hakim, geniş bir görüş alanına sahiptir. Kaleden Şavşeti ile İmerhevi bölgelerinin büyük kısmı, Tzepta Kalesi ve Garkloba Kalesi'nin çevresi, Arsiani Dağları'nın batı etekleri ile tarihsel Samtshe ve Şavşeti bölgelerini birbirine bağlayan Kvirala Vadisi'nin orta ve üst bölümleri net bir şekilde izlenebilmektedir.
Ulaşım ve Çevre Özellikleri
Sveti Kalesi'ne ulaşım sağlamak için Artvin'in Şavşat ilçesine bağlı Cevizli köyünün kuzeybatısındaki yüksek tepeye ulaşmak gerekmektedir. Kalenin güney tarafının dibinde ise Gürcüce'de "kale dibi" anlamına gelen eski adı Tsihisdziri olan Kayadibi köyü yer almaktadır. Tarih ve doğa meraklıları için bölge, hem savunma mimarisi kalıntıları hem de sunduğu panoramik manzara ile keşfedilmeyi bekleyen önemli bir noktadır.