Coğrafi Konumu ve Genel Özellikleri
Seyitler, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı, Artvin kent merkezinin hemen yanı başında ve kuzeydoğusunda yer alan tarihi bir köydür. Artvin kent merkezi Çoruh Nehri'nin güney yakasında, sol kıyısında kalırken, Seyitler köyü nehrin sağ yakasında yer alır. Günümüzde Artvin kentiyle neredeyse birleşerek kentin bir uzantısına dönüşmüş olan köyde, Artvin kentinde kurulmuş olan Çoruh Üniversitesi yerleşkesi de bulunmaktadır. Deniz seviyesinden 340 metre rakıma sahip olan yerleşim, Artvin il merkezine yaklaşık 10 km uzaklıktadır.
Tarihçesi ve İsim Kökeni
Köyün eski adı Gürcüce sütun veya yüksek silindirik yapılar anlamına gelen Sveti (სვეტი)'dir. Bu isim, köyde 9. yüzyılda inşa edilmiş olan silindirik bazilikayla ilişkili olabilir. Zamanla Türkçeye 'Svet' şeklinde girmiş olan bu yer adı, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde 'Svet' (سوط) olarak geçmiş fakat Osmanlıca yazılışı 'Sot' biçiminde okunmuştur. 1927 tarihli Osmanlıca kitapta ise 'Suvet' (سووەت) şeklinde yazılan köyün adı, 1925 yılında Türkçe olmadığı için Seyitler olarak değiştirilmiştir.
Tarihsel Süreç ve Nüfus Bilgileri
Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alan Sveti köyünü Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Livane sancağının bir köyü olduğu 1835 yılındaki nüfus tespitinde köyde 22 hanede 60 erkek (yaklaşık 120 Müslüman nüfus) kaydedilmiştir. 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre köyde 19 hanede 58 erkek (yaklaşık 116 kişi) yaşıyordu ve geçim tarıma dayalı olup 5 eşek, 20 öküz, 35 inek, 6 keçi ve 4 koyun bulunuyordu. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Berlin Antlaşması uyarınca Rusya'ya bırakılan köy, 1886 Rus nüfus sayımında Svet (Светъ) şeklinde kaydedilmiş ve nüfusu 19 hanede 112 kişi (57 erkek, 55 kadın) olarak belirlenmiştir. Nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilirken sadece bir hanede 5 Ermeni yaşamaktaydı; bu hane ile Sveti köyü Artvin kazasında Ermenilerin yaşadığı tek köy durumundaydı. I. Dünya Savaşı sonrasında Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti sınırlarında kalan Sveti, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile nihai olarak Türkiye'ye bırakılmıştır. 1926 yılında köyde 26 hanede 151 kişi yaşarken, 1940'ta nüfusu 367'ye çıkmış, 1965 genel nüfus sayımında ise 679 kişiye ulaşmıştır. Günümüzde köy nüfusu 2020 yılında 2.270, 2021 yılında ise 2.367 olarak kaydedilmiştir.
Sveti Manastırı ve Tarihi Kalıntılar
Köyün en önemli tarihi zenginliği, 9. yüzyılda Meryem Ana'ya adanmış olan ve ana kilise ile küçük bir kiliseden oluşan Sveti Manastırı'dır. Manastırın ana kilisesi olan üç nefli bazilika yapısındaki Sveti Kilisesi'nden günümüze sadece yıkıntıları ulaşabilmiştir. Kilisenin hemen yanında birkaç katlı bir kule yer almaktaydı. Tarihsel kayıtlara göre köyde biri köy kilisesi olmak üzere iki kilisenin daha bulunduğu bilinmektedir. Ayrıca günümüzde Seyitler köyü sınırları içinde yer alan ve Gürcüce 'Sveti düzü' anlamına gelen Svetibari (Subaşı) ile 'Loma'nın köyü' anlamına gelen Lomaşeni (Milletbağı) eski dönemlerde ayrı birer köy iken zamanla Seyitler köyüne birer mahalle olarak bağlanmıştır. Köyün geçmişine ışık tutan diğer Gürcüce yer adları arasında Buğareti, Agaraketi, Şarbieti ve Nigola da yer almaktadır.