Rize'nin Tarih Kokan Köşesi: Şehitlik Köyü
Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı olan Şehitlik Köyü, eski adıyla Haku veya Hako, Doğu Karadeniz'in köklü geçmişini ve kültürel mirasını günümüze taşıyan önemli yerleşimlerden biridir. Deniz seviyesinden 373 metre yükseklikte konumlanan bu tarihi köy, Rize il merkezine 51 kilometre, Pazar ilçe merkezine ise 14 kilometre uzaklıkta bulunmaktadır. Günümüzde doğal güzellikleri ve tarihi dokusuyla dikkat çeken yerleşim, bölge tarihine ışık tutan zengin bir geçmişe sahiptir.
Kolheti Krallığı'ndan Osmanlı Dönemine Uzanan Geçmiş
Şehitlik köyünün eski adı olan Haku veya Hako'nun da içinde bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin egemenliğine giren bu topraklar, Osmanlı İmparatorluğu'nun Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırmasının ardından, 1547 yılında tamamen Osmanlı idaresine geçmiştir. Köyün adı, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli Osmanlıca mülki teşkilat yayınlarında Hako olarak kaydedilmiştir. 1876 yılındaki kayıtlara göre Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağına bağlı Atina kazasında yer alan köy, 27 hanede yaşayan 115 kişilik bir nüfusa ve keçi, koyun, inek gibi çeşitli hayvan varlıklarına sahipti.
Yirminci Yüzyıl Başındaki Araştırmalar ve İdari Değişimler
Tarihsel süreçte pek çok araştırmacının dikkatini çeken Hako, 1910 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Nikolay Marr tarafından Haku adıyla Atina Deresi'nin doğusundaki iç kesim köyleri arasında gösterilmiştir. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresinin sınırları içinde kalan yerleşimde, 1917 yılında Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze tarafından yapılan araştırmalarda köyün nüfusu 61 hanede 306 kişi olarak belirtilmiştir. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde, 1928'de Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlı olan köy, 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleşmesiyle oluşan Çoruh vilayeti sınırlarında yer almıştır. Hako veya Haku ismi Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında Şehitlik olarak değiştirilmiştir.
Birinci Dünya Savaşı Kahramanlarının Anısı: Şehitlik Anıtı
Şehitlik Köyü, adını ve tarihi önemini Birinci Dünya Savaşı yıllarındaki mücadelelerden almaktadır. Köyde, 1. Dünya Savaşı sırasında vatan savunmasında hayatını kaybeden Osmanlı askerleri için yapılmış olan tarihi bir Şehitlik Anıtı bulunmaktadır. İnşaatı tamamlanmış olan bu anlamlı anıt, köyün en önemli ziyaret noktası olup geçmişin hatıralarını ve kahraman askerlerin aziz hatırasını canlı tutmaktadır. Hem hüzünlü tarihi hem de Karadeniz'in yeşil doğasıyla bütünleşen Şehitlik Köyü, ziyaretçilerine unutulmaz bir tarihi yolculuk sunmaktadır.