Sarıbaşak'ın Coğrafi Konumu ve Genel Özellikleri
Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan Sarıbaşak, Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde, deniz seviyesinden 2044 metre yükseklikte konumlanmaktadır. Tarihi geçmişi oldukça eskiye dayanan bu yerleşim birimi, günümüzde oldukça azalan nüfusuyla sakin bir yaşam sunmaktadır. Mahalle, Erzurum il merkezine 181 kilometre, Olur ilçe merkezine ise 7 kilometre uzaklıkta yer almakta olup, bölgenin engebeli ve dağlık coğrafi yapısını karakteristik bir şekilde yansıtmaktadır.
Orta Çağ'dan Günümüze Uzanan Köklü Tarihçe
Tarihi kaynaklarda eski adı Hainisi (Gürcüce: ხაინისი) olarak geçen köy, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ın bir parçası olan tarihi Tao bölgesinde yer almaktaydı. Bölge, 16. yüzyılda, özellikle 1549 yılındaki Gürcistan seferinin ardından Osmanlı İmparatorluğu sınırlarına katılmıştır. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Tavusker sancağına bağlı 12 haneli bir köy olarak kaydedilen yerleşim, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında Berlin Antlaşması gereği Rusya'ya devredilmiştir. 1959 yılında adı Türkçe olmadığı gerekçesiyle "Sarıbaşak" olarak değiştirilen yerleşim, en son 2012 yılındaki yasal düzenlemeyle kırsal mahalle statüsü kazanmıştır.
Gizemli Megalit Yapı ve Hainisi Kilisesi Kalıntıları
Mahallenin tarihi zenginliğini gözler önüne seren en önemli kalıntılardan biri, yerleşimin 2 kilometre kuzeydoğusunda yer alan ve bir kale olduğu tahmin edilen megalit yapı kalıntısıdır. İri taşlardan örülmüş kalın duvarlara sahip bu kalıntının orta kısmında yine iri taşlarla inşa edilmiş bir yapı bölümü daha bulunmaktadır; burası yöre halkı tarafından "Sarı Baba" olarak adlandırılmaktadır. Ayrıca, köyün 2 kilometre kuzeyinde Hristiyan nüfusun yaşadığı dönemden kalma Hainisi Kilisesi yer alır. Defineciler tarafından tahrip edilmiş olan ve günümüzde halk arasında "Susuz" olarak bilinen bu bölgede kiliseye ait kireç harçlı duvar parçaları, kesme taşlar ve parçalanmış büyük bir mezar taşı bulunmaktadır.
Sarıbaşak Kırsal Mahallesine Ulaşım Rehberi
Sarıbaşak mahallesine ulaşım sağlamak isteyen ziyaretçiler, Olur ilçe merkezinin kuzeyine doğru yönelmelidir. Mahalle, 25.06 numaralı Ardanuç-Olur il yoluna 5,4 kilometrelik bir köy yolu ile bağlanmaktadır. Bölgenin tarihi megalit yapısını ve eski kilise kalıntılarını görmek amacıyla yapılacak seyahatlerde engebeli köy yollarına ve yüksek rakımlı coğrafi koşullara hazırlıklı olunması önerilmektedir.