Orta Çağ ve Gürcü Dönemi Kökenleri: Malakisi
Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan Şalpazarı, tarih boyunca Malakisi ismiyle anılmıştır. Gürcüce bir yer adı olan Malakisi (მალაქისი), köken olarak şahıs ismi olan "Malakia"dan (მალაქია) türemiştir. Orta Çağ'da Gürcistan'ın önemli bir parçası olan tarihi Tao bölgesinde yer alan yerleşim, bölgede Gürcü dilinin en geç unutulduğu köy olarak bilinmektedir.
Osmanlı Hakimiyeti ve Vergi Kayıtları
Malakisi bölgesi, Osmanlı İmparatorluğu tarafından 16. yüzyılda, 1549 yılındaki Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirilmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde yerleşim, Tavusker nahiyesine bağlı olarak "Malakis-i Süfla" (Aşağı Malakis) ve "Malakis-i Ulya" (Yukarı Malakis) adıyla iki ayrı köy şeklinde kaydedilmiştir ve bu dönemde köyün nüfusu 15 Müslüman haneden oluşmaktaydı. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemine ait Osmanlı cebe defterinde Ardanuç livasının Tavusker nahiyesine bağlı olarak geçen köyün geliri (hasılası), Hicri 1132 (1719/1720) tarihinde 1.150 akçe, Hicri 1140 (1727/1728) tarihinde ise 2.740 akçe olarak belirtilmiştir. 1835 yılındaki Osmanlı nüfus defteri kayıtlarında Tavusker sancağına bağlı olan köyde 35 hanede 78 erkek yaşadığı tespit edilmiş, toplam nüfusun yaklaşık 156 kişi olduğu hesaplanmıştır.
Savaş Tazminatı Olarak Rusya'ya Bırakılması ve Cumhuriyet Dönemi
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması kapsamında Malakisi köyü, Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında "Malakez" (Малакезъ) adıyla kaydedilen yerleşim, Oltu sancağının Tausker kazasına bağlı Tausker nahiyesinin 17 köyünden biriydi. Bu tarihte köy, 35'i erkek ve 23'ü kadın olmak üzere 14 hanede yaşayan 58 kişiden oluşuyor ve halkın tamamı Türk olarak kaydediliyordu. 1928 yılı kayıtlarında Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlı olan köyün nüfusu 1940 nüfus sayımında 274 kişi olarak kaydedilmiştir. Türkçe olmadığı gerekçesiyle köyün adı 1959 yılında Şalpazarı olarak değiştirilmiştir. 1965 yılında 398 kişiden oluşan nüfusta 173 kişinin okuma yazma bildiği belgelenmiştir. 2012 yılında 6360 sayılı yasa doğrultusunda köy tüzel kişiliği kaldırılarak kırsal mahalleye dönüştürülmüştür. 2022 yılı itibarıyla mahalle nüfusu 44 kişidir.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Detayları
Karadeniz Bölgesi sınırlarında yer alan Şalpazarı, 1788 metre rakıma sahiptir. Coğrafi konumu itibarıyla Erzurum il merkezine 218 km, Olur ilçe merkezine ise 52 km uzaklıktadır. Olur ilçesinin kuzeybatısında yer alan kırsal mahalleye ulaşım, 25.06 numaralı Ardanuç-Olur il yolundan ayrılan; sırasıyla Yıldızkaya, Keçili ve Eğlek mahalleleri üzerinden geçen 33,8 kilometrelik bir köy yolu vasıtasıyla sağlanmaktadır.