Parnaki Kale Kilisesi (Gürcüce: ფარნაკის ეკლესია), Erzurum ilinin Oltu ilçesinde yer alan ve eski adı Parnaki olan İriağaç köyünde konumlanmış Orta Çağ'dan kalma tarihi bir kilisedir. Bu yapı, Parnaki Kalesi'nin alt bölümünde, batı tarafında yer almaktadır. Doğu Ortodoks Kilisesi inancına ve Gürcü Ortodoks Kilisesi mezhebine ait olan bu eser, bölgedeki Gürcü mimarisinin günümüze ulaşan önemli izlerinden biridir.
Parnaki Kale Kilisesi'nin Tarihi
Tarihsel olarak Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan Tao bölgesinde bulunan Parnaki köyü ve kalesi, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Kalede yer alan kilisenin 9. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilmektedir. Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, 1907 yılında Oltu bölgesinde yaptığı araştırma gezisinde kilisenin büyük ölçüde sağlam olduğunu yazmıştır.
Mimari Yapısı ve Özellikleri
Kubbeli bir yapı tarzına sahip olan Parnaki Kale Kilisesi, kesme taş kullanılarak inşa edilmiştir. Kilisenin kubbesi doğu tarafta apsisin kemeri üzerinde yükselmekteydi ve dört cephesi bulunuyordu. Her cephede birer penceresi yer alan kubbenin, 1907 yılı itibarıyla bir bölümünün çökmüş olduğu kaydedilmiştir. Kilisenin batı ve güney yönlerinde birer giriş kapısı ile batı tarafında küçük bir avlusu mevcuttur.
Günümüze Ulaşan Durumu
Yapılan incelemeler ve bugüne ulaşan duvar kalıntıları, kilisenin 8x20 metre boyutlarında dikdörtgen bir plana sahip olduğunu, kırmızı kesme taş ile moloz taş kullanılarak inşa edildiğini göstermektedir. Parnaki Kale Kilisesi, Tao-Klarceti bölgesinde kale içinde kubbeli olarak inşa edilmiş nadir örneklerden biri olması bakımından tarihi ve mimari açıdan görülmeye değer bir nitelik taşımaktadır.