Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı olan ve eski adı Venek ya da Veneği olarak bilinen Örnek Köyü, Karadeniz'in köklü geçmişini ve kültürel birikimini yansıtan çok özel bir yerleşim yeridir. Melyat Deresi'nin (Venek Deresi veya Venek Tzari olarak da bilinir) sağ kıyısında konumlanan bu tarihi köy, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçası olan Lazeti bölgesinde yer almaktadır. Bölge, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nun ortadan kaldırılmasının ardından 1547 yılında Osmanlılar tarafından tamamen ele geçirilmiştir.
Zengin Tarihsel Geçmiş ve Belgeler
Köyün ismi tarihi belgelerde ilk olarak 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Venek şeklinde geçmektedir. 1876 yılındaki kayıtlara göre Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağına bağlı Atina kazası sınırlarında yer alan köyde, o dönem 19 hanede 80 kişi yaşamaktaydı. Kayıtlarda köyün hayvan varlığı ise 99 koyun, 82 keçi, 50 inek ve 8 öküz olarak vergilendirilmiştir. Ünlü araştırmacı Nikolay Marr da 1910 yılındaki Lazistan araştırma notlarında köyün Atina kazasının batısında, iç kesimlerde yer aldığından bahsetmiştir.
Savaş Yılları ve İdari Dönüşüm
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içerisinde kalan köyü ziyaret eden Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 tarihli notlarında köyde 73 hanede 343 kişinin yaşadığını ve nüfusun bir kısmının Lazca konuştuğunu belirtmiştir. Cumhuriyet döneminde, 1928 yılında Rize vilayeti Atina kazasının merkez nahiyesine bağlı olan köy, 1935 yılında ise Artvin ve Rize vilayetlerinin birleşimiyle kurulan Çoruh vilayetinin Pazar kazasına bağlanmıştır. Venek ismi Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında yürürlüğe giren yasa doğrultusunda Örnek olarak değiştirilmiştir.
Tarihi Eserler ve Coğrafi Konum
Örnek Köyü'nün en önemli tarihi simgelerinden biri, köyde yer alan ve 1870 yılında inşa edilmiş olan tarihi Örnek Köyü Camii'dir. Kültürel zenginliğinin yanı sıra doğal yapısıyla da dikkat çeken köy; Rize il merkezine 34 kilometre, Pazar ilçe merkezine ise 17 kilometre uzaklıktadır. Karadeniz'in yeşil coğrafyasında geçmişe doğru sessiz bir yolculuk yapmak isteyenler için Örnek Köyü, korunan tarihi kimliği ve asırlık camisiyle görülmeye değer bir duraktır.