Oltu Muharebesi, Türk Kurtuluş Savaşı'nın Doğu Cephesi'nde 25 Haziran - 5 Eylül 1920 tarihleri arasında Ankara Hükûmeti ile Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti arasında gerçekleşen ve Türk ordusunun kesin zaferiyle sonuçlanan önemli bir savaştır. Muharebe, Erzurum'un Oltu ilçesi ve çevresinde cereyan etmiştir.
Muharebenin Arka Planı ve Tarihsel Süreç
I. Dünya Savaşı'nı kaybeden Osmanlı İmparatorluğu'nun ardından, Rus İç Savaşı döneminde Azerbaycan ve Gürcistan ile birlikte Ermenistan da Rus İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etmiştir. 1878 yılında gerçekleşen 93 Harbi sonrasında Rusya tarafından ilhak edilen Oltu ilçesi, Gürcistan ve Ermenistan'ın bölgede kontrol sağlama çabalarının başarısız olması üzerine yerel Müslüman savaş ağalarının denetimine girmiştir. Ardından yerel Türk boyları ile Ermeni sınır birlikleri arasındaki çatışmalar sonucunda Ermeni komutanlar Oltu'ya bir cezalandırma seferi düzenlemiş ve 16 Haziran 1920'de bölgeyi işgal etmiştir.
Diplomatik ve Siyasi Boyut
Ermeni kuvvetleri tarafından Oltu'nun işgal edilmesi, Sevr Antlaşması'nda öngörülen Ermeni topraklarını değiştirmemiş, hatta Woodrow Wilson tarafından çizilen Doğu Anadolu'daki Ermeni haritasına kıyasla daha az bir toprak parçasını kapsayan bir sınır oluşturmuştur.
Komutanlar ve Liderler
Savaş süresince tarafların komuta kademelerinde önemli askeri figürler yer almıştır. Ankara Hükûmeti tarafında Doğu Cephesi Komutanı Kâzım Karabekir Paşa, Halid Bey ve Ali Rıza Bey orduyu sevk ve idare etmiştir. Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti tarafında ise Hovsepian, Mazmanian, Shahbudaghian ve Nesterovskii komutan ve lider olarak görev yapmıştır.
Türk Taarruzu ve Kesin Türk Zaferi
Ermeni kuvvetlerinin Oltu'yu işgal etmesine karşı harekete geçen Doğu Cephesi Komutanı Kâzım Karabekir, 3 Eylül'de bölgeye dört Türk taburu sevk ederek Ermeni güçlerini geri püskürtmüştür. Karabekir komutasındaki birlikler, 20 Eylül'de Ermeni kuvvetlerini takip etmeyi sürdürerek Ermenistan'ın Gümrü kentine kadar ilerlemiştir. Bu başarılı askerî harekât, Doğu Cephesi'nde Türk ordusunun kesin zaferini ilan etmiştir.