Okrobageti Kilisesi: Şavşat'ın Orta Çağ Mirası
Okrobageti Kilisesi (Rabat Kilisesi olarak da bilinir), Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Köprülü (eski adıyla Okrobageti) köyünün merkezinin kuzeydoğusundaki bir yamaçta yer alan, Orta Çağ'dan kalma tarihi bir Gürcü kilisesidir. Tarihsel Şavşeti bölgesinde bulunan bu yapı, bölgedeki Gürcü mimari mirasının günümüze ulaşan önemli temsilcilerinden biridir.
Kilisenin Tarihçesi ve Dönüşümü
Kilisenin kesin inşa tarihi hakkında araştırmacılar arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Yapının üzerinde yer alan Gürcüce yazıtın farklı okumalarına göre kilisenin 934 veya 938 yılında inşa edildiği kabul edilmektedir. Gürcü alfabesinin Nushuri harfleriyle yazılmış bu tarihi kitabe, 1904 yılında bölgeyi gezen araştırmacı Nikolay Marr tarafından tespit edilmiş ancak daha sonraki yıllarda kaybolmuştur.
Bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden devralan Osmanlı İmparatorluğu döneminin ardından, 1874 yılında Şavşat'ı dolaşan Rus General Giorgi Kazbegi, kilisenin son yıllara kadar Şavşat beylerinin eşleri olan birkaç Gurialı kadının çabalarıyla faaliyet gösterdiğini kaydetmiştir. Ancak Kazbegi'nin ziyareti sırasında kilise yıkık durumdaydı ve yanında bir mezarlık bulunuyordu. Nikolay Marr ise 1904 tarihli notlarında, Şavşat beylerinden İsa Bey'den toprak satın alan Ermenilerin köye yerleştiğini ve bu Gürcü kilisesinin 1847 yılında Ermeni kilisesine çevrildiğini belirtmiştir.
Mimari Özellikleri ve Yapısal Detayları
Plan ve Malzeme Detayları
Okrobageti Kilisesi, yaklaşık 10,5 x 17,6 metre boyutlarında, dolgu tekniğiyle inşa edilmiş büyükçe bir yapıdır. Dış cepheleri düzgün kesme taşlarla kaplanmış olan kilisenin günümüze sadece doğu kısmı ile yüksekliği 1-2 metre civarında olan batı duvarı ulaşabilmiştir.
İç Mekan ve Süslemeler
Kilisenin sunağının apsisinde dairesel küçük bir pencere açıklığı yer alır. Sunağın her iki yanında ise beşik tonoz örtüye sahip hücre odaları bulunmaktadır. Bu hücre odalarının her birinde birer niş ve pencere açıklığı yer almaktadır. Sunağın ve güney taraftaki hücre odasının nişinin üzerinde birer haç motifi işlenmiştir.
Günümüzdeki Durumu
Tarihi yapının bahçesinde günümüzde bir şahıs evi bulunmaktadır. Kilisenin kesme taşlarının bir kısmı bu evin yapımında kullanılırken, yerel halk kiliseye ait diğer taşların Şavşat kasabasındaki askeri bir yapının veya hapishanenin inşasında kullanıldığını belirtmiştir. Harap durumda olmasına rağmen doğu kalıntıları ayakta duran yapı, bölgenin çok kültürlü tarihini yansıtan değerli bir kültür varlığıdır.