Bursa'nın Tarihi Mirası: Muradiye Camii
Bursa'da Osmanlı padişahları adına inşa ettirilen son cami olan Muradiye Camii, 15. yüzyılın ilk yarısında Sultan II. Murad tarafından yaptırılmıştır. 2014 yılında Dünya Mirası Listesi'ne giren "Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu" Dünya Miras Alanı'nın bileşenlerinden birisi olan Muradiye Külliyesi'nin ana yapısıdır. Cümle kapısı üzerindeki kitabeye göre yapımı Sultan II. Murad tarafından Hicri 828 (1425) yılında başlatılmış ve Hicri 830 (1426) yılında tamamlanmıştır. Mimarı kesin olarak bilinmeyen cami; dış cephesindeki taş ve tuğla işçiliği, kündekari kapısı ve iç mekan süslemeleri ile sanat tarihi açısından büyük önem taşımaktadır.
Mimari Özellikleri ve Planı
Tuğla ve moloz taş ile inşa edilen Muradiye Camii, zaviyeli (kanatlı) camiler tipindedir. Yapının önünde beş gözlü son cemaat yeri bulunur. Son cemaat yeri revaklarının cephesi tuğladan örülmüş geometrik desenlerle ve gök mavisi yıldız biçimindeki çinilerle süslenmiştir. Girişin sağında, II. Murad'ın düşmanlarını yıldırım gibi çarpan bir padişah olduğunun simgesi olan mavi çiniden iki yıldırım işareti yer almaktadır. Caminin planı iki büyük kubbeli ve geniş eyvanlı olup, Orhan Bey Camii planına benzemektedir. Giriş holünün üzerinde yerden yaklaşık altı buçuk metre yükseklikte bir asma kat bulunur ve bu kata sağ eyvandan bir kapı ile çıkılır. İki minareli caminin doğu minaresinin girişi dışarıdan, batı minaresinin girişi ise asma kattan sağlanmaktadır.
İç Mekan Süslemeleri ve Sanatsal Detaylar
Caminin girişinde, son cemaat yerinin orta kısmında yer alan ahşap giriş kapısı, çivi ve tutkal kullanılmadan kündekârî tekniğiyle yapılmıştır. Caminin giriş tavanı ile ana mekanın duvarlarının alt kısmı lacivert renkli altıgen çinilerle kaplıdır. İç mekandaki İznik çinileri ve Edirnekâri tavan süslemeleri yapıya sanat tarihi açısından değer katmaktadır. Eyvan kemer ayaklarının her ikisinde de celi sülüs hat ile yazılmış besmele bulunurken, batı eyvanının kıble duvarında hattat Ömer Vasfı Efendi tarafından sülüs hatla yazılmış, Bakara Suresi 149. ayetinin meali olan "Yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir" yazısı yer alır. Mihrabın batısındaki duvarda ise 17. yüzyıl sonuna ait bir Kabe örtüsü sergilenmektedir.
Tarihsel Onarımlar ve Restorasyon Çalışmaları
Muradiye Camii, tarihi süreçte çeşitli yangın ve depremlerle zarar görmüştür. 18. yüzyıl başlarındaki yangında hasar gören mihrap, rokoko usulünde yeniden yapılmıştır. Orijinal minberinin de yangında harap olması üzerine yerine 1897 yılında yapılan yeni bir minber yerleştirilmiştir. Caminin batı yönündeki minaresi 1855 Bursa depreminde yıkılmış ve 1904'te yeniden yapılmıştır. Doğu-batı kanatların birer penceresi ise 20. yüzyıl başındaki onarımlarda kapıya dönüştürülmüştür. Cami, 2013-2014 yılları arasında Bursa Büyükşehir Belediyesi ve Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından restore edilerek kurşun çatı örtüsü yenilenmiş, iç ve dış cepheleri çimentolardan arındırılmış, kubbe çatlakları giderilerek Horasan harcıyla sıvanmış ve giriş kapısı elden geçirilmiştir.