Trabzon iline bağlı bir ilçe olan Maçka; doğusunda Yomra, batısında Tonya, kuzeyinde Düzköy, Akçaabat ve Ortahisar, güneyinde ise Gümüşhane'ye bağlı Torul ve merkez ilçe ile çevrilidir. Gümüşhane kara yolu üzerinde bulunan yerleşim, Trabzon kent merkezine 29 kilometre uzaklıktadır. Tarih boyunca Vicesimum, Dikaisimon, Karydia, Matzouka ve Cevizlik gibi isimlerle anılan ilçenin ismi, yerel halk tarafından Maşka olarak da söylenmektedir. Kelime kökeni Lazca olan ve suyu belirli bir yere akıtmak amacıyla tasarlanmış ahşap oluk ya da şelale anlamlarına gelen "maçxa" veya "maşxa" kelimelerinden türemiştir.
Eşsiz Coğrafya, Zengin Yaylalar ve Zigana Geçidi
Ladin ormanlarının ağırlıkta olduğu vadilerin ortasındaki bir dere yatağına kurulmuş olan Maçka, doğal güzellikler bakımından bölgenin en zengin yerlerindendir. Tamamıyla yüksek dağlardan oluşan ilçe arazisi, 2.000 metreye kadar sık ormanlarla, daha yüksek seviyelerde ise otlaklar ve dağ bitkileriyle kaplıdır. Meşhur Zigana Geçidi de bu sınırların içerisindedir. Trabzon genelindeki yaylaların üçte birinden fazlasına ev sahipliği yapan ilçede; Kiraz, Labazen, Kulindağı, Figanoy, Lişer ve her yıl Ağustos ayında şenliklerin kutlandığı Mağura Yaylası gibi pek çok turistik yayla yer alır. Ayrıca çam ormanlarıyla çevrili, soğuk suyu, düz çimenleri ve kokulu çiçekleriyle öne çıkan Şolma Yaylası da bölgenin en önemli turizm merkezlerindendir.
Osmanlı'dan Günümüze Tarihsel Süreç ve Cevizlik
Trabzon İmparatorluğu'na bağlıyken 1461'de Osmanlı idaresine geçen Maçka, Osmanlı döneminde Trabzon kazasına bağlı bir nahiye statüsü kazanmıştır. 9 Temmuz 1585'te Trabzon sancağına bağlı müstakil bir kaza olan yerleşim, 1728'de Gümüşhane sancağına bağlanmış, 1851 yılında ise yeniden Trabzon sancağına dahil edilmiştir. Modern Maçka yerleşiminin merkezi zamanla Cevizlik olmuştur. Trabzon-İran ticaret yolu üzerinde bulunması sebebiyle hızla gelişen Cevizlik kasabası, 1870'lerden itibaren yolcu arabalarının sefer yaptığı hareketli bir ticaret noktasına dönüşmüştür. Cevizlik, 8 Nisan 1915 tarihinde ise resmen kaza merkezi ilan edilmiştir.
Doğu Karadeniz'in İncisi: Sümela Manastırı
İlçenin ve tüm Anadolu'nun en görkemli tarihi eserlerinden biri olan Sümela Manastırı, Maçka merkezine 17 kilometre mesafedeki Altındere Milli Parkı içerisinde yer almaktadır. İlk olarak 4. yüzyılda Atinalı iki keşiş tarafından doğal bir mağaranın genişletilmesiyle kurulan kilise, 6. ve 13. yüzyıllarda yapılan eklemelerle genişletilmiş ve Meryem Ana'ya ithaf edilmiştir. 1461 yılındaki Osmanlı fethinden sonra da faaliyetlerini sürdüren manastır bünyesinde; su kemerleri, kilise, ayazma, mutfak, öğrenci odaları, kütüphane, erzak depoları ve mahzenler yer alır. Bölgeye Trabzon ile Maçka arasında sefer yapan minibüsler aracılığıyla yaz ve kış aylarında kolayca ulaşım sağlanabilmektedir.