Laleli Camii, 1760-1763 yılları arasında Osmanlı padişahı III. Mustafa tarafından inşa ettirilmiş ve bulunduğu semte adını vermiş tarihi bir ibadethanedir. Caminin ismi, padişahın velisi sayılan Laleli Baba'dan gelmektedir. Caminin mimarı Mehmed Tahir Ağa olmakla birlikte, dönemin baş mimarı Hacı Ahmed Ağa'nın da inşasında katkısı olabileceği tahmin edilmektedir. Padişahlar tarafından inşa edilmiş son külliye olan Laleli Külliyesi'nin en önemli parçasıdır.
Mimari Yapısı ve Tasarım Detayları
Caminin ana taşıyıcı elemanları bir bodrum katı üzerinde yükselmektedir. Barok üslupta inşa edilen bu eser, kare planlıdır ve belirgin bir mihrap çıkıntısına sahiptir. Caminin 12,5 metre dış çapındaki ve 24,5 metre dış yüksekliğindeki ana kubbesi 8 adet güçlü sütuna oturmaktadır. Kubbenin çevresi ise 6 adet yarım kubbeden oluşmaktadır. Caminin sol kısmında hünkar mahfeli yer alır.
Avlu, Minareler ve Şadırvan
Caminin geniş iç avlusu 14 adet sütuna dayanmakta olup, 18 kubbenin altındadır. Avluya caddeden iki ayrı kapı kullanılarak girilebilmektedir. Cadde üzerindeki bu kapı, 1950'li yıllarda yol genişletme çalışmaları sebebiyle geri çekilmiştir. Caminin tek şerefeli iki adet minaresi ve 8 sütunlu şadırvanı bulunmaktadır. Ayrıca caminin giriş bölümü merdivenli olup, sebili bronzdan imal edilmiştir. Caminin kapısının üst kısmında 1826/27 tarihli tarihi bir yazıt yer almaktadır.
Tarih Boyunca Geçirdiği Değişimler ve Türbe
Cami kompleksi, yapımından kısa süre sonra, 1783 yılında gerçekleşen büyük bir yangında tahrip olmuş ancak derhal yeniden inşa edilerek tamamlanmıştır. 1911 yılındeki yangında medrese bölümü zarar görmüş, takip eden yol yapım çalışmaları sırasında ise caminin diğer pek çok ek yapısı ortadan kalkmıştır. Bu süreçte caminin hamamı yıkılmış ve caddedeki cephesine ek dükkânlar inşa edilmiştir. Caminin hemen yanında yer alan III. Mustafa Türbesi'nde, padişah III. Mustafa ve oğlu III. Selim'in mezarları bulunmaktadır.