Koyunpınarı'nın Tarihsel Kökenleri ve Coğrafi Konumu
Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı olan Koyunpınarı, tarihi boyunca farklı kültürlerin izlerini taşımış köklü bir yerleşim yeridir. İl merkezine 32 kilometre, Hanak ilçe merkezine ise yalnızca 6 kilometre mesafede konumlanan yerleşim, deniz seviyesinden 1860 metre yükseklikte yer almaktadır. Tarihsel süreçte Sashara adıyla anılan bu yerleşim, adını Gürcüce "Sashara" (სასხარა) kelimesinden almakta olup, erken dönem Osmanlı kayıtlarına da bu isimle geçmiştir. Zamanla Türkçe telaffuzda "Saskara" biçimine dönüşen bu yerleşimin adı, yabancı kökten geldiği gerekçesiyle 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanunla "Koyunpınarı" olarak değiştirilmiştir.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemine Uzanan Geçmiş
Koyunpınarı'nın yaylasında yer alan megalit yapı kalıntısı, bölgenin çok eski dönemlerden beri bir yerleşim alanı olduğunu somut bir şekilde ortaya koymaktadır. Orta Çağ döneminde Gürcistan'ı oluşturan tarihi bölgelerden biri olan Artani sınırları içinde yer alan köy, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından Gürcülerden devralınmıştır. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre köy, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlı oldukça büyük bir yerleşimdir. O dönemde 38 haneden oluşan köy nüfusunun vergi yükümlüsü erkeklerinin çoğunluğu Gogiça, Polada, İason, Otia, Meraba, Papuna, Basil, Davit, Manase, Sesia, Giorgi, Saba, Gaguna, İoseb ve Mikel gibi Gürcü isimleri taşımaktadır. Köyde tarımsal faaliyet olarak buğday, arpa ve yonca yetiştirilirken, arıcılık yapılmakta, domuz ve koyun beslenmekteydi. O dönemden kalan tarihi köy kilisesi ise günümüze ulaşamamış, tamamen ortadan kaldırılmıştır.
Çarlık Rusyası Yönetimi ve Siyasi Dönüşümler
Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemine ait cebe defterinde de "Sashara" ismiyle varlığını sürdüren köyün Hicri 1136 (Miladi 1723/1724) tarihindeki hasılası 16.450 akçe olarak kaydedilmiştir. Yüzyıllar boyunca Osmanlı egemenliğinde kalan bölge, Doksanüç Harbi'nin (1877-1878) ardından imzalanan Berlin Antlaşması ile Çarlık Rusyası'na bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespitinde "Soshara" (Сосхара) adıyla kaydedilen köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı bulunmaktaydı. Bu dönemde köyün nüfusu "Türkmen" olarak kaydedilen 354 kişiden oluşmaktaydı.
Cumhuriyet Dönemine Geçiş ve Günümüzdeki Durumu
Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rus kuvvetlerinin çekilmesinin ardından kısa bir süre bağımsız Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti sınırları içinde kalan köy, 1921 yılındaki siyasi gelişmeler sonucunda kesin olarak Türkiye sınırlarına katılmıştır. Moskova Antlaşması çerçevesinde Ardahan bölgesi ile birlikte Türkiye'ye bırakılan yerleşim, Cumhuriyetin ilk yıllarında Kars vilayetinin Ardahan kazasına bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1935 genel nüfus sayımında 1.067 kişilik bir nüfusa sahip olan yerleşimin nüfusu, 1965 yılında 1.828 kişiye ulaşmıştır. Günümüzde ise 2024 yılı verilerine göre köyün güncel nüfusu 726 kişidir.