Kömüryakan, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Bitlis ilinin Merkez ilçesine bağlı tarihi ve coğrafi özellikleriyle öne çıkan bir köydür. Deniz seviyesinden 1788 metre yükseklikte (rakımda) konumlanan bu yerleşim yeri, Bitlis il merkezine yaklaşık 16 kilometre uzaklıkta bulunmaktadır. Coğrafi konum olarak Bitlis'in kuzeybatı yönünde yer alan Kömüryakan'a, 13.75 numaralı Mutki-Bitlis il yolundan ayrılan 5 kilometrelik bir bağlantı yolu kullanılarak ulaşım sağlanmaktadır.
Kömüryakan'ın Tarihçesi ve Eski Adı
Köyün yerleşim geçmişine dair resmi kayıtlar incelendiğinde, köklü bir geçmişe sahip olduğu görülmektedir. Tarihsel belgelere göre köyün eski adı, 1928 yılı kayıtlarında Kürtçede bir bitki adı olan Xılorink olarak geçmektedir. Zamanla adı Kömüryakan olarak değişen yerleşim, bu ismiyle günümüze kadar ulaşmıştır.
Nüfus Gelişimi ve Demografik Yapı
Kömüryakan köyünün nüfusu yıllara göre değişken bir seyir izlemiştir. Tarihsel nüfus verilerine bakıldığında; 1965 yılında 346 olan nüfus, 1985 yılında 543'e yükselmiş, 1990 yılında ise 570 kişi ile en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Sonraki yıllarda ise nüfusta azalma kaydedilmiştir; 2000 yılında 425, 2010 yılında 376, 2020 yılında 282 kişi olan nüfus, en son 2022 yılı resmi verilerine göre 263 kişi olarak belirlenmiştir.
İdari Yapı ve Yönetim
İdari açıdan Bitlis Merkez ilçesine bağlı olan Kömüryakan köyünün idaresi, yasal çerçevede köy halkı tarafından seçilen yerel muhtar ve köy ihtiyar heyeti tarafından yürütülmektedir. Köy tüzel kişiliğini temsil eden bu yerel yönetim organları, köyün genel idaresini üstlenmektedir.