Kirte Bağları Muharebesi: Seddülbahir Cephesi'nde Tarihi Bir Kahramanlık Destanı
Kirte Bağları Muharebesi (İngilizce: Battle of Krithia Vineyard, Fransızca: 6e combat du Kérévés Déré), Çanakkale Savaşı'nın Seddülbahir Cephesi'nde 6 Ağustos - 13 Ağustos 1915 tarihleri arasında gerçekleşmiş son derece kritik bir askeri mücadeledir. İtilaf Devletleri tarafından Gelibolu Yarımadası'nda planlanan büyük taarruz ve çıkarma operasyonlarını örtmek, Osmanlı kuvvetlerinin dikkatini güneye çekmek amacıyla girişilen bu yanıltma taarruzu, Türk askerinin üstün direnişiyle Osmanlı zaferi olarak tarihe geçmiştir.
Muharebenin Stratejik Önemi ve Öncesi
Müttefik kuvvetlerin Çanakkale Kara Harekâtı'ndaki temel stratejik hedefi, Kilitbahir Platosu'ndaki Osmanlı topçu mevzilerinin ele geçirilerek Çanakkale Boğazı'nın Birleşik Donanma'ya açılmasıydı. Bu amaç doğrultusunda Seddülbahir Cephesi'ndeki İtilaf birliklerinin ana hedefi, Kirte Köyü – Alçıtepe hattından ilerleyerek Kilitbahir Platosu'nu ele geçirmekti. Ancak 25 Nisan 1915'teki çıkarmadan Temmuz ayı sonuna kadar düzenlenen Birinci, İkinci ve Üçüncü Kirte ile Birinci ve İkinci Kerevizdere ve Zığındere muharebelerinde İtilaf devletleri bu hedeflere ulaşamamıştır.
Bunun üzerine Anzak Kolordusu Komutanı General Birdwood'un kendi cephesinden taarruz planı gündeme gelmiş ve Suvla Koyu Çıkarması ile Arıburnu taarruzlarını desteklemek üzere, Seddülbahir Cephesi merkezinde bir yanıltma taarruzu olan Kirte Bağları Muharebesi planlanmıştır. Bu yanıltma planı, Osmanlı komutanlarına Müttefiklerin Alçıtepe yönünde yeni bir genel taarruza geçeceği izlenimini vermeyi hedefliyordu.
Savaşın Seyri ve Kahramanca Direniş
Harekâtı, Seddülbahir Cephesi komutanı General Hunter-Weston'un hastalığı sebebiyle kurmay başkanı General H. E. Street yönetmiştir. 6 Ağustos 1915 günü saat 15:50'de İngiliz 88. Tugayı'nın başlattığı taarruz, Osmanlı siperlerine yaklaşıldığında yoğun bir savunma ateşiyle karşılanmıştır. Cephenin merkezindeki bazı Osmanlı siperleri geçici olarak ele geçirilmiş olsa da, düzenlenen karşı taarruzlarla bu noktalar İtilaf kuvvetlerinden geri alınmıştır. İngiliz taarruzları, ağır kayıplarla tamamen sonuçsuz kalmıştır.
Muharebenin ikinci günü olan 7 Ağustos sabahı saat 09:40'ta, General W. R. Marshall komutasındaki 42. Tümen taarruza geçmiştir. Bu taarruz neticesinde İngiliz birlikleri, Kirte Köyü'nün güneybatısındaki bağ alanında geçici bir başarı elde etse de, 12 Ağustos'a kadar süren şiddetli çarpışmalar sonucunda bu bağın bir kısmı Osmanlı kuvvetleri tarafından yeniden ele geçirilmiştir. 13 Ağustos 1915 tarihine kadar süren muharebelerde Osmanlı Ordusu, güneydeki savunma hatlarını korumayı başarmıştır.
Muharebenin Sonuçları ve Kayıplar
Müttefiklerin bu yanıltma operasyonu, çok ağır insani kayıplarla başarısızlığa uğramıştır. İngiliz tarafında 4.000, Osmanlı tarafında ise 7.510 vatan evladı kayıp vermiştir. General Sır Ian Hamilton, bu ağır kayıplar karşısında Seddülbahir Cephesi'nde başka hiçbir askeri taarruz harekâtına girişilmemesi emrini vermiştir. Bu zaferden sonra, Seddülbahir Cephesi tamamen tahliye edilene dek İtilaf devletleri tarafından bölgede büyük çaplı başka bir taarruz gerçekleştirilememiştir.