Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı tarihi bir kırsal yerleşim olan Keçili (eski adlarıyla Niyakom veya Niakomi), Orta Çağ'da Tao bölgesinin en önemli merkezlerinden biri olarak kabul edilmekteydi. Günümüzde sakin bir mahalle olan bu yerleşim yeri, köklü tarihi geçmişi ve 9. yüzyıla kadar uzanan Gürcü manastır kalıntılarıyla kültür tarihi açısından dikkat çekici bir öneme sahiptir.
Keçili'nin Tarihsel Gelişimi ve Osmanlı Dönemi
Tarihsel Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alan köy, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre, Ardanuç livasının Tavusker nahiyesine bağlı olan Niakomi köyü o dönemde 8 haneden oluşmaktaydı. Bu dönemde köydeki 5 hane Hristiyan olarak kalmış, 3 hane ise Müslüman olmuştur. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında ise köyde 10 hanede 25 erkek kaydedilmiş, kadınların da eklenmesiyle toplam nüfusun yaklaşık 50 kişiden oluştuğu öngörülmüştür.
93 Harbi, Rus İdaresi ve Cumhuriyet Dönemi Dönüşümleri
Niyakom, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinde Oltu sancağının Tausker kazasına bağlı olan köy, 1886 nüfus sayımında 9 hanede yaşayan 49 kişi (25 erkek, 24 kadın) olarak kaydedilmiş ve nüfusun tamamı Türk olarak tescil edilmiştir. Köyün nüfusu 1896 yılında 71 kişi, 1906 yılında ise 85 kişi olarak tespit edilmiştir. 1928 yılında Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Olur nahiyesine bağlanan köyün adı, "yabancı kökten geldiği" gerekçesiyle 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Keçili olarak değiştirilmiştir. 1965 yılında nüfusu 198 kişiye ulaşan ve bu nüfus içinde 55 kişinin okuma yazma bildiği kaydedilen köy, 2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı yasa ile Erzurum Büyükşehir Belediyesi bünyesinde Olur ilçesinin bir mahallesi statüsünü almıştır. Mahallenin 2022 yılındaki nüfusu ise 24 olarak kaydedilmiştir.
Tarihi ve Mimari Miras: Vaçedzori Manastırı
Keçili köyü, Orta Çağ'da bölgenin en önemli dini ve kültürel merkezlerinden biriydi. Bu dönemden günümüze ulaşan en önemli tarihi yapı, 9. yüzyılda Gürcü Krallığı sınırları içerisindeyken inşa edilmiş olan Vaçedzori Manastırı'dır. Köyde bu manastırı oluşturan ana Vaçedzori Kilisesi'nin yanı sıra, Vaçedzor veya Vaçedzori olarak adlandırılan yedi kilise daha bulunmaktadır. Toplam sekiz kiliseden oluşan bu görkemli manastır kompleksi, Orta Çağ Tao bölgesinin mimari ve inanç tarihini yansıtan en değerli miraslardandır.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Bilgileri
Keçili Mahallesi, Karadeniz Bölgesi sınırlarında yer almakta olup Erzurum il merkezine 207 km, Olur ilçe merkezine ise 33 km uzaklıktadır. Olur ilçesinin kuzeybatısında yer alan mahalleye ulaşım, 25.06 numaralı Ardanuç-Olur il yolu üzerinden sağlanmaktadır. Ulaşım için Ardanuç-Olur yolundan ayrılarak Eğlek Mahallesi üzerinden bağlanan 24,5 kilometrelik köy yolu kullanılmaktadır.