Kazlıköy, Ardahan ilinin Merkez ilçesine bağlı, kökleri Orta Çağ'a kadar uzanan tarihi bir yerleşim yeridir. Karadeniz Bölgesi sınırlarında yer alan köy, 1806 metrelik bir rakıma sahip olup Ardahan il merkezine yaklaşık 12 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan yerleşim, sakin coğrafi yapısı ve derin tarihi geçmişi ile dikkat çekmektedir.
Kazlıköy'ün Kökeni ve İsim Tarihçesi
Köyün bilinen en eski adı Gürcüce kökenli olan Piçhasgomi'dir (ფიჩხასგომი). Bu isim, Gürcüce çalı anlamına gelen "piçhi" (ფიჩხი) ve ahır anlamına gelen "gomi" (გომი) kelimelerinin birleşmesiyle oluşturulmuştur. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Türkçeye Piçhazgom şeklinde geçen yerleşim, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Piçhaz Gom" (پیچخاز كوم) olarak kaydedilmiştir. Cumhuriyet dönemine gelindiğinde ise köyün adı 1928 yılında "Pişnemaz Gom", 1940 genel nüfus sayımında ise "Pishaskom" şeklinde yazılmıştır. Yabancı kökenli isimlerin değiştirilmesini öngören 1959 tarihli ve 7267 sayılı kanun uyarınca köyün resmi adı Kazlıköy olarak belirlenmiştir.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemine Tarihi Süreç
Köy, Orta Çağ döneminde Gürcistan'ı oluşturan tarihi bölgelerden biri olan Artani sınırları içerisinde yer almaktaydı. 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilen köy, 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan kayıtlarına göre Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg livasının Güney nahiyesine bağlı bulunuyordu. O dönemde nüfusu Gürcü adları taşıyan 9 Hristiyan haneden oluşan köyde; buğday, arpa ve çavdar tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Ayrıca köyde bir adet su değirmeni bulunmaktaydı. Köyün geliri, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Hicri 1140 (Miladi 1727/1728) tarihinde zeamet cinsinden Mehmed adlı bir şahsa tahsis edilmiş olup toplam vergisi 30.000 akçe olarak kaydedilmiştir.
Rus İdaresi, Tarihi Kilise ve Yakın Geçmiş
Kazlıköy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 yılı nüfus tespitinde "Piçhazgem" adıyla kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Değirmenköy nahiyesinin 10 köyünden biriydi ve 31 hanede yaşayan 174 Türk nüfusa sahipti. I. Dünya Savaşı yıllarında bölgeyi ziyaret eden Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli ise köyde 36 hanede 356 Müslüman Gürcünün yaşadığını ve köyde orta büyüklükte bir kilisenin yıkıntılarının bulunduğunu not düşmüştür. Gürcü döneminden kalan ve geçmişte varlığı bilinen bu kilise kalıntıları, köyün en önemli tarihi miraslarından biri olarak günümüze ulaşmıştır.