Artvin ilinin eşsiz doğasıyla bütünleşen Şavşat ilçesine bağlı Kayabaşı Köyü, deniz seviyesinden 1788 metre yükseklikte konumlanan, zengin tarihi geçmişi ve coğrafi yapısıyla öne çıkan tarihi bir yerleşimdir. Artvin il merkezine 86 kilometre, Şavşat ilçe merkezine ise 21 kilometre uzaklıkta yer alan köy, tarih boyunca farklı yönetimlerin egemenliğine girmiş ve her dönemden izler taşımıştır.
Orta Çağ'dan Osmanlı Dönemine Uzanan Tarih
Köyün bilinen eski adı Gürcüce bir yer adı olan Turmanidze'dir (Türkçeye Turmanize olarak girmiştir). Bu isim, bölgenin eski Gürcü ailelerinden olan "Turmanidzeler" (თურმანიძე) sülalesinden gelmektedir. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, Turmanidzelerin aznauri ve tavadi ailesi olduğunu yazmıştır. Tarihsel olarak Orta Çağ Gürcistanı'nın güneybatı kesimini oluşturan Şavşeti bölgesinde yer alan köy, 16. yüzyılın ortalarına doğru Osmanlıların denetimine geçmiştir. Köyde saptanan Patarağeleti, Kodistskaro, Lelovani, Zedvake, Tetritskaro, Miçaçi ve Kortna gibi yer adları da buranın köklü Gürcü yerleşim geçmişini açıkça göstermektedir.
Savaşlar, Sınır Değişimleri ve Rus Yönetimi
Turmanidze köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinde Artvin sancağının Şavşet-Imerhevi kazasına bağlı Garkloba nahiyesinin bir köyü olan Turmanidze, 1886 yılı verilerine göre 8 hanede yaşayan 35 kişilik nüfusuyla nahiyenin en küçük yerleşimiydi. Nüfusun tamamı Gürcülerden oluşmaktaydı. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Rusların çekilmesiyle bağımsız Gürcistan sınırlarında kalan köy, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması uyarınca Türkiye'ye bırakılmıştır.
Cumhuriyet Dönemi, İsim Değişikliği ve Günümüz
1922 yılındaki nüfus tespitinde Şavşat kazasının merkez nahiyesine bağlı olan köyde 16 hanede 99 kişi yaşamakta olup, nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Turmanidze adı Türkçe olmadığı için 1925 yılında köyün adı Kayabaşı olarak değiştirilmiştir. 1940 nüfus sayımında o dönemki adıyla Çoruh vilayetinin Şavşat kazasına bağlı olan köyün nüfusu 117 kişiyken, 1965 yılında köyde yaşayan insan sayısı 636 kişiye ulaşmış ve bu nüfus içinde 233 kişinin okuma yazma bildiği tespit edilmiştir. Günümüzde nüfusu oldukça azalmış olan Kayabaşı Köyü, korunmuş tarihi hafızası ve 1788 metrelik rakımıyla keşfedilmeyi beklemektedir.