Kardzveli Kilisesi'nin Tarihi ve Konumu
Tarihsel Klarceti bölgesinde yer alan ve günümüzde tamamen ortadan kalkmış olan Kardzveli Kilisesi (Gürcüce: კარძველის ეკლესია), Artvin ilinin Korzul (Çayağzı) mahallesinde bulunmaktaydı. Eski dönemlerde Artvin kentinin yakınında bağımsız bir köy olan Korzul, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre kentin yedi mahallesinden biri konumundaydı ve o dönem 38 hanede yaklaşık 220 kişiye ev sahipliği yapmaktaydı. Bugünkü Artvin sınırları içinde varlığı bilinen altı kiliseden biri olan bu yapı, bölgedeki dört Katolik kilisesi arasında önemli bir yere sahipti.
Tarihsel Geçmişi ve Adının Anlamı
Gürcüce bir kelime olan ve "eski kapı" anlamına gelen Kardzveli ismi hakkında tarihi kaynaklarda farklı bilgiler yer almaktadır. Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze'ye göre kilise yenilenmiş ve yenilenen yapıya eski kapılar takıldığı için adı eski kapı anlamındaki Kardzveli olarak kalmıştır. Muvahhid Zeki'nin 1927 yılında yayımlanan kitabında ise Korzul'un kasabanın giriş çıkış kapısı olduğu belirtilmiştir. Mahallede bir köprünün bulunması ve buranın kentin eski giriş kapısı olması nedeniyle de bu adla anılmış olabileceği düşünülmektedir. Kilisenin eskiliğini ve bölgede Katolik Gürcülerin yaşadığını gösteren en önemli belgelerden biri, kilisede bulunmuş olan ve 1501 yılında yazılıp Roma'daki papanın adının geçtiği eski Gürcüce berattır.
Kayıp Hazineler ve Bezeli İncil
Kardzveli Kilisesi, geçmişte çok sayıda Gürcüce el yazması kitaba ev sahipliği yapmasıyla bilinmekteydi; ancak bu yazmalar sonradan kaybolmuştur. Kilisenin 19. yüzyılın ikinci yarısında faal olduğu ve 1920'lerde halen ayakta olduğu bilinmektedir. Rus araştırmacı Praskovya Uvarova (1891) ve Gürcü araştırmacı Kotzia Maçavariani (1894), o dönem Ermeni kilisesi olarak da nitelenen bu yapıda korunan eski bir Gürcü İncili'nden söz etmişlerdir. Gürcü alfabesinin Hutsuri harfleriyle yazılmış olan bu kıymetli el yazmasının iki tarafı gümüşle kaplı olup zümrüt, yakut gibi değerli taşlarla bezenmiş ve üzerine gümüş bir haç asılmıştı. Cemaat üyeleri ayin sonrasında bu haçın üzerine kapanarak ibadetlerini gerçekleştirmekteydi.
Günümüzdeki Durumu
Kardzveli Katolik Kilisesi, zaman içinde tamamen yıkılmış ve ortadan kaldırılmıştır. Günümüze hiçbir kalıntısı ulaşmayan tarihi kilisenin yerine modern dönemde okul inşa edilmiştir. Bu nedenle günümüzde kiliseyi ziyaret etmek veya kalıntılarını yerinde incelemek mümkün değildir.