Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan İriağaç (eski adıyla Parnaki veya Pernek), köklü tarihi geçmişi ve bünyesinde barındırdığı Orta Çağ yapıları ile dikkat çeken önemli bir yerleşim alanıdır. Tarihsel olarak Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alan köy, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Günümüzde bu zengin tarihi dönemden günümüze ulaşmayı başaran en önemli yapılar ise Parnaki Kalesi ve Parnaki Kilisesi'dir.
Tarihsel Süreç ve Nüfus Yapısı
Parnaki, Osmanlı idaresine geçtikten sonra 1574 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı tahrir defterinde 'Parnak-i Süfla' (Aşağı Parnak) ve 'Parnak-i Ulya' (Yukarı Parnak) adlarıyla iki ayrı yerleşim olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Oltu livasının Kuzay nahiyesine bağlı olan yerleşimin nüfusu 19 Hristiyan haneden oluşmaktaydı. 1835 tarihli Osmanlı Müslim nüfus defterine göre ise Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlı olan köyde, sadece erkek nüfusun sayıldığı bu dönemde 18 hanede 59 erkek (yaklaşık 118 kişi toplam nüfus) tespit edilmiştir.
Rus ve Cumhuriyet Dönemi Gelişmeleri
Uzun süre Osmanlı idaresinde kalan Parnaki, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresince 'Pernyak' şeklinde kaydedilen ve Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Sehçek nahiyesi altındaki köyde, 36 hanede 64 kişi yaşamakta olup nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. 1940 genel nüfus sayımında Erzurum'un Oltu kazasına bağlı Kömürlü nahiyesinin köylerinden biri olan yerleşimde 98 kişi yaşamaktaydı. Türkçe olmadığı gerekçesiyle adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla İriağaç olarak değiştirilen yerleşim, 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı yasa ile kırsal mahalleye dönüştürülmüştür.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Bilgileri
İriağaç Mahallesi, Erzurum il merkezine 145 kilometre, Oltu ilçe merkezine ise 25 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Coğrafi bölge olarak Karadeniz Bölgesi sınırlarında yer alan mahalle, Oltu'nun kuzeydoğusunda konumlanmıştır. Ziyaretçiler için son derece kolay bir ulaşım imkanı sunan yerleşim yeri, D.060 numaralı Olur-Oltu devlet yolu kenarında yer almaktadır. Bölgeye seyahat edenler, karayolu üzerinden kolayca ulaşarak tarihi Parnaki Kalesi ve Parnaki Kilisesi'ni ziyaret edebilirler.