Erzurum ili Oltu ilçesine bağlı kırsal bir mahalle olan İnci (tarihsel adıyla Gürcüce: İnçi), Tao adı verilen tarihi Gürcistan bölgesinde konumlanmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'nun 1549 yılındaki Gürcistan seferinin ardından hakimiyetine kattığı bu yerleşimde yer alan kale ve kilisenin de bu dönemden kaldığı tahmin edilmektedir. Tarihsel kayıtlara göre yerleşim, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlı 46 haneli bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu nüfusun 7 hanesi Müslüman, 39 hanesi ise Hristiyan olarak kalmıştır. 1596 tarihli cizye defteri kayıtlarında ise bölgedeki göç ve iskan hareketleri sonucunda köyde gayrimüslim nüfusun kalmadığı tespit edilmiştir.
Osmanlı Devleti'nin sadece erkek nüfusunu kaydettiği 1835 nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlı olan köyde 24 hanede 84 erkek nüfusu tespit edilmiş olup, toplam nüfusun bunun yaklaşık iki katı olduğu tahmin edilmektedir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde yanlışlıkla "Aşci" olarak kayıtlara geçen köy, Cumhuriyet döneminin 1940 yılındaki genel nüfus sayımında "İnçi" adıyla 569 nüfuslu bir yerleşim yeri olarak kaydedilmiştir. 1965 yılında nüfusu 872 kişiye ulaşan ve bu dönemde okuma yazma bilen sayısının 204 olarak tespit edildiği köy, 2012 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı kanunla Erzurum Büyükşehir Belediyesi bünyesinde kırsal mahalleye dönüştürülmüştür.
Görülmesi Gereken Tarihi Yapılar: İnci Kalesi ve Kilisesi
Bölgedeki en önemli tarihi kalıntılardan biri olan İnci Kalesi (veya İnçi Kalesi), yerleşim merkezine yukarıdan bakan sarp bir kaya kütlesi üzerinde konumlanır. Günümüze kaba yontulmuş taşlardan kireç harcıyla inşa edilmiş duvar parçaları ve doğrudan kayaya oyulmuş bir su sarnıcı ulaşan bu küçük savunma yapısı, bölgenin tarihi askeri mimarisini yansıtmaktadır. Köy mezarlığının hemen yanında konumlanan ve yerel halk tarafından da varlığı doğrulanan İnci Kilisesi'nden ise günümüze ne yazık ki sadece tek bir yapı taşı kalmıştır.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Detayları
Coğrafi olarak Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde yer alan İnci mahallesi, Erzurum il merkezine 120 kilometre, Oltu ilçe merkezine ise 23 kilometre mesafede bulunur. Deniz seviyesinden 2044 metre yükseklikte konumlanan yerleşime ulaşım Tortum-Oltu arasındaki D.062 numaralı Erzurum-Ardahan devlet yolundan İğdeli Mahallesi üzerinden ayrılan 14,3 kilometrelik bir köy yolu vasıtasıyla sağlanmaktadır. Tao bölgesinin özgün tarihini yerinde gözlemlemek isteyen doğa ve tarih meraklıları için keşfedilmeye değer bir kültürel rota sunmaktadır.