Hızarlı Köyü'nün Tarihçesi ve Kökeni
Artvin'in Merkez ilçesine bağlı bir Karadeniz yerleşimi olan Hızarlı köyünün tarihi oldukça eski dönemlere uzanmaktadır. Köyün bilinen eski adı Hezor olup, bu isim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Osmanlıca "Hezor" (خذور) şeklinde kaydedilmiştir. Gürcüce kaynaklarda ise köyün adı Hedzori (ხეძორი) olarak geçer. Bu ismin, Gürcücede "dere" veya "vadi" anlamına gelen "hevi" kelimesinden türeyen Hevidzori (ხევიძორი) adından değişime uğradığı düşünülmektedir. Tarihsel olarak erken Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti sınırları içinde yer alan yerleşim, 16. yüzyılda Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. Günümüzde de köy sınırlarında varlığını koruyan Çançahi (ჭანჭახი), Talaheti (ტალახეთი), Tsotsolebi (წოწოლები), Matuti (მათუთი) ve Medresaho (მედროსახო) gibi yer adları buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Osmanlı ve Rus İdaresi Dönemindeki Demografik Yapı
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği nüfus tespitinde, Çıldır Eyaleti'nin Livane-i Ulya sancağına bağlı olan Hezor köyünde 82 hanede 257 erkek nüfus kaydedilmiştir. Kadın nüfus da hesaba katıldığında o dönem köyde yaklaşık 514 kişinin yaşadığı tahmin edilmektedir. 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon vilayetinin Lazistan sancağında Livana kazasına bağlanan köyün nüfusu, 1876 vilayet salnamesine göre 83 hanede yaklaşık 624 kişiye yükselmiştir. Bu salnamede ayrıca vergi tahsili amacıyla köydeki hayvan varlığı 60 öküz, 70 inek, 10 at, 500 keçi ve 336 koyun olarak kaydedilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması ile köy Rusya İmparatorluğu'na bırakılmıştır. Rus idaresinde Artvin sancağının Gurcani nahiyesine bağlanan köyde 1886 yılında gerçekleştirilen nüfus tespitinde, 42 hanede yaşayan 361 kişinin tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir.
Cumhuriyet Dönemi, Coğrafi Konum ve Modern Yaşam
Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rus ordusunun çekilmesiyle bağımsız Gürcistan sınırlarında kalan yerleşim, Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında imzalanan 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile yeniden Türkiye'ye bırakılmıştır. 1922 yılı nüfus cetveline göre Artvin livasının merkez kazasında Sirya nahiyesine bağlanan köyün nüfusu, 46 hanede yaşayan 109 kişiden oluşmaktaydı. Türkçe olmadığı gerekçesiyle köyün tarihi adı Hezor/Hedzori, 1925 yılında Hızarlı olarak değiştirilmiştir. 1965 yılı genel nüfus sayımında köyün nüfusu 487 kişi olarak tespit edilmiş olup bu nüfustan 202 kişinin okur-yazar olduğu kayda geçmiştir. Coğrafi açıdan oldukça engebeli ve güzel bir Karadeniz köyü olan Hızarlı, 1020 metre rakımda yer almakta olup Artvin il merkezine yaklaşık 52 kilometre mesafede bulunmaktadır.