İstanbul'un Boğaz Kıyısındaki Tarihi Kapısı: Haydarpaşa Semti
Haydarpaşa, İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde, Haydarpaşa Garı ve çevresindeki geniş alana verilen isimdir. İstanbul Boğazı'nın Marmara Denizi ile birleştiği noktada denize kıyısı olan bu semt, idari olarak Kadıköy'ün Rasimpaşa mahallesi sınırları içerisinde kalmaktadır. Semtin neredeyse tamamı deniz dolgu alanı olup, üzeri büyük çoğunluğu tarihî nitelik taşıyan kamu binalarıyla kaplıdır. İstanbul'u Anadolu'ya ve Asya'ya bağlayan demiryolu hattının başlangıç noktası olan Haydarpaşa Garı ile bölgedeki uluslararası ölçekteki Haydarpaşa Limanı, semtin en bilinen simgeleri konumundadır.
Khalkedon Antik Kenti ve Köklü Tarihsel Geçmiş
Semt adını, bölgede türbesi bulunan Haydar Baba isimli bir yeniçeriden aldığı sanılmaktadır. Çevresinde Anadolu yakasının en işlek noktalarını barındıran semtin tarihi önemi, Haydarpaşa Gar sahasında gerçekleştirilen arkeolojik kazılarla tescillenmiştir. Bu kazı çalışmaları esnasında, bölgenin köklü tarihini aydınlatan ve antik Khalkedon (Kalkedon) şehrine ait olduğu düşünülen tarihi yapılar gün yüzüne çıkarılmıştır.
Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Simgeleri
Haydarpaşa, büyük kısmı 19. ve 20. yüzyıllarda inşa edilmiş Osmanlı İmparatorluğu döneminden kalma zengin bir mimari mirasa ev sahipliği yapmaktadır. Semtteki önemli adresler arasında Haydarpaşa Numune Hastanesi, eski adıyla GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi olan Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Siyami Ersek Hastanesi ve geçmişte Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Haydarpaşa yerleşkesi olarak kullanılan, günümüzde ise Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne tahsis edilmiş tarihi okul binası yer alır. Ayrıca semt sınırlarında Haydarpaşa Teknik Okulları, Kırım Savaşları esnasında kurulan tarihi Haydarpaşa İngiliz Mezarlığı, Haydarpaşa Protokol Camii, Haydar Baba Türbesi ve 2025 yılında ibadete açılan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıbbiye Camii bulunmaktadır.
Demiryolu Mirası, Korunan Tarihi Köprüler ve Dönüşüm
Bölge, demiryolu tarihi açısından da eşsiz yapılar barındırır. Marmaray çalışmaları kapsamında yıkımına karar verilen ancak kültür varlığı tescilleri bulunması nedeniyle taşları tek tek numaralandırılarak sökülen tarihi Hasanpaşa, Hasanpaşa Yıldızbakkal, Erenköy, Bostancı, Maltepe, Cevizli ve Kartal köprülerinden ikisi, 2021 yılında korunmak üzere Haydarpaşa gar sahasına taşınmıştır. Ayrıca kıyı şeridinde yer alan ünlü Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Haydarpaşa Siloları'nın tematik müzelere ve sergi alanlarına dönüştürülmesi planlanmaktadır. Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde yürütülen 500 dönümlük dönüşüm projesi kapsamında alanda bir Arkeoport Müzesi, millet bahçesi, sanat ve tasarım atölyeleri kurulması hedeflenmektedir.