Hantuşeti Kalesi'nin Tarihi ve Konumu
Hantuşeti Kalesi, tarihsel Şavşeti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı ve eski adı Hantuşeti olan Hanlı köyünde yer alan Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kalesidir. Hantuşeti köyünün yeni adından dolayı Hanlı Kalesi, Karaağaç köyünün sınırında yer alması nedeniyle de köyün eski adıyla Verhnali Kalesi veya yeni adıyla Karaağaç Kalesi olarak da bilinmektedir. Kale, Şavşat havzasına tamamen hâkim, dik kayalıklardan oluşan bir dağ sırtında konumlanmıştır. Kaleye Hanlı köyünden değil, Karaağaç köyünden ulaşım sağlanmaktadır.
Tarihçe ve Geçmişi
Hantuşeti köyü ve kalenin bulunduğu Şavşeti, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Hantuşeti, eski bir Gürcü aile adıdır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin kurduğu Şavşat sancağının 1554 yılındaki yöneticisi de İosebiti adında bir Gürcüydü. Günümüze önemli ölçüde zarar görmüş olarak ulaşan kalenin bir kulesi büyük ölçüde ayaktadır.
Mimari Yapısı ve Kuleler
Deniz seviyesinden 1790 metre yükseklikte, kireç harcı kullanılarak inşa edilmiş olan Hantuşeti Kalesi'nin üç adet kulesi bulunmaktadır. Sarp kayalıklar üzerindeki kulelerden birincisi neredeyse günümüze sağlam bir şekilde ulaşmıştır ve yüksekliği 14 metreyi bulmaktadır. Dıştan 5,90 metre uzunluğa ve 5,70 metre genişliğe sahip olan bu kulenin iç ölçüleri yaklaşık 3,30 metreye 3 metredir. Tonoz örtüye sahip olan ve üç katlı olduğu tahmin edilen bu kulenin inşasında uzun düzgün kesme taşlar kullanılmış, üzeri değişik ebatlarda plaka şeklindeki taşlarla kapatılmıştır. Kalenin doğu sur duvarları da bu kuleden başlamaktadır.
Surlar ve Diğer Kule Kalıntıları
Birinci kulenin kuzeydoğu duvarından başlayan sur duvarı, ikinci kulenin güneydoğu duvarına bağlanmaktadır. İkinci kule yarıya kadar ayakta olup, iki kule arasındaki duvar ise temel seviyesine kadar yıkılmıştır. İkinci kulenin dış duvarından devam eden doğu sur duvarı, sırtın son yüksek noktasında inşa edilmiş olan üçüncü kuleye bağlanmaktadır. Üçüncü kulenin duvarları yerden 1-2 metrelik yüksekliğe kadar yıkılmıştır. Kalenin kuzeybatı kısmındaki doğu sur duvarı da birinci kuleye bağlanmış olup yarım dairesel şekilde uzanıp üçüncü kuleye bağlanmaktadır. Günümüze kalan sur duvarlarının kalınlığı 1,2 ile 1,3 metre arasında, yüksekliği ise bazı yerlerde 3,5 metreyi bulmaktadır.