Ardahan'ın Köklü Tarihe Sahip Bir Köyü: Güzelyurt
Ardahan ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köy olan Güzelyurt, tarihi derinliği ve coğrafi konumuyla öne çıkan bir yerleşim yeridir. Köyün bilinen en eski adı Gürcüce bir yer adı olan Hopali'dir (ხოფალი). Bu ismin "çukur, dip" anlamına gelen "hopi" (ხოფი) kelimesinden türemiş olabileceği düşünülmektedir. Nitekim yerleşimin Kura Nehri kıyısında, bir kayalığın dibinde yer alması da bu ihtimali güçlendirmektedir. Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli ise köyün bir diğer adı olan Kobali'nin (ქობალი) Megrelce "buğday, tahıl" anlamına gelen "kobali" sözcüğüyle ilişkili olduğunu yazmıştır.
Tarihsel Süreç ve Yönetim Değişiklikleri
Köy sınırları içerisindeki megalit yapı ve eski kilise kalıntıları, Hopali'nin Osmanlı idaresinden önceki Gürcü yönetimi döneminde de aktif bir yerleşim yeri olduğunu kanıtlamaktadır. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde köyün bir mahallesi olan Kızılkilise, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlı boş bir köy olarak kaydedilmiştir. Yerleşim, uzun süre Osmanlı yönetiminde kaldıktan sonra 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Rus sancağına bağlı merkez nahiyesi sınırlarına dahil olmuştur. 1886 yılındaki Rus nüfus sayımında köyde tamamı Kürt olarak kaydedilen 49 kişinin yaşadığı belirtilmiştir.
Birinci Dünya Savaşı ve Cumhuriyet Dönemi
Birinci Dünya Savaşı yıllarında bölgeyi inceleyen araştırmacı Konstantine Martvileli, o dönemde terk edilmiş olan köyün üst tarafında, beyaz taşlardan inşa edilmiş büyükçe bir kilisenin duvarlarının halen ayakta olduğunu, diğer kısımlarının ise yıkıldığını kaydetmiştir. Rus idaresinin ardından kısa süre Demokratik Gürcistan Cumhuriyeti sınırlarında kalan yerleşim, 1921 yılında Ankara Hükümeti'nin ültimatomu sonrasında Türkiye Cumhuriyeti topraklarına katılmıştır. 1928'de Kars vilayetinin Ardahan kazasına bağlanan köyün adı 1959'da yabancı kökenli olduğu gerekçesiyle Kuşuçmaz, 2007 yılında ise Güzelyurt olarak değiştirilmiştir.
Görülmeye Değer Tarihi Kalıntılar ve Ulaşım
Güzelyurt köyünde günümüzde yıkık durumda bir adet megalit yapı ile iki adet tarihi kilise harabesi bulunmaktadır. Tek nefli ve köy kilisesi mimarisine sahip olan bu yapılardan biri köy merkezinde, diğeri ise merkezden 3,5 kilometre uzaklıktaki Kızıl Kilise mahallesindedir. Günümüze sadece yıkıntıları ulaşan bu yapılar, bölgenin tarihi dokusunu yansıtmaktadır. Coğrafi olarak Ardahan il merkezine 26 kilometre uzaklıkta bulunan Güzelyurt, 1985 yılında 578 kişilik zirve nüfusa ulaşmış olsa da günümüzde 98 kişilik bir nüfusa ev sahipliği yapmaktadır.