Güroymak'ın Eşsiz Coğrafyası ve İklim Şartları
Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Murat havzasının doğusu ile Van Gölü'nün batısında yer alan Güroymak, Muş Ovası'nın doğu ucunda, doğu-batı istikametinde uzanan iki dağ sırası arasındaki düzlükte konumlanmıştır. Deniz seviyesinden yüksekliği 1.309 metre olan ilçenin yüzölçümü ise 515 km²'dir. İlçenin doğusunu Nemrut Dağı ile Krater Gölü ve etekleri kuzeye doğru sararken, güneyinde ise Doğu Torosların uzantısı niteliğindeki Kilhar Dağı yer almaktadır. Akdeniz kara iklimi geçiş özelliği gösteren Güroymak'ta kışlar soğuk ve yoğun kar yağışlı, baharlar ise yağmurlu geçerken; meşhur Rahva düzlüğü tipi ve fırtınalara ev sahipliği yapmaktadır.
Köklü Tarihi ve Norşin'den Güroymak'a Uzanan Geçmişi
Eski adı Ermenice kökenli ve "Yeni-Köy" anlamına gelen "Norşin" olan yerleşim, tarih boyunca Muş Ovası ile ortak bir siyasi kaderi paylaşmıştır. Bölge sırasıyla 4. ila 9. yüzyıllarda Mamigonyan Ermeni Beyliği'ne, 825-967 yılları arasında Bagratuni Ermeni krallığına, 967'de Bizans egemenliğine ve ardından Mervani emirlerinin hakimiyetine tabi olmuştur. Türk akınları sonrasında bölgede Dilmaçoğlu, Sökmenli beylikleri ve son olarak Bitlis merkezli Şerefhanoğlu beyleri egemenlik sürmüştür. 27 Mayıs 1915'teki tehcir kanunu sonrasında demografik ve idari olarak değişime uğrayan yerleşim, cumhuriyet döneminde Çukur nahiyesinin merkezi haline gelmiştir.
İdari Gelişimi ve Günümüzdeki Durumu
Norşin kasabası 1926 yılında Çukur nahiyesinin merkezi olmuştur. 1960 tarihinde Güroymak adını alan ve Çukur bucağının merkezi olan yerleşim yeri, 29 Haziran 1971'de kasaba statüsünü, 4 Temmuz 1987 tarihinde ise Resmi Gazete'de yayımlanan 3392 sayılı kanunla ilçe statüsünü kazanmıştır. 2009 yılının Ağustos ayında 11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün ziyareti esnasında ilçeden Norşîn adıyla bahsetmesiyle birlikte ismin iadesi gündeme gelmiş ve Belediye Meclisi kararı İçişleri Bakanlığına sunulmuş olsa da yerleşimin resmi ismi değişmeyerek Güroymak olarak kalmıştır.
Eğitim Olanakları ve Nüfus Dinamikleri
Güroymak, günümüzde eğitim alanında önemli adımlar atmaktadır. İlçede Güroymak İMKB (Borsa İstanbul) Anadolu Lisesi, Güroymak Mesleki Ve Teknik Anadolu Lisesi, İpekyolu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Selahattin-Rahime Dur Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi, Güroymak Anadolu Lisesi ve Selahaddin Eyyubi Anadolu İmam Hatip Lisesi olmak üzere toplam 6 adet lise hizmet vermektedir. İlçenin demografik yapısı incelendiğinde ise 1990 yılında 37.030 olan toplam nüfusun, zaman içinde artış göstererek 2025 yılı verilerine göre 49.372 kişiye ulaştığı görülmektedir. Bu nüfusun 27.230'u şehir merkezinde yaşar iken, 22.142'si ise kırsal kesimde yaşamını sürdürmektedir.