Tarihçe ve Kökeni
Eski adı Sabuğaro veya Sabuğari olan Gürçayır, Ardahan ilinin idari merkezi olan Ardahan kentinin tarihi bir mahallesidir. Gürcüce "buğa" kelimesinden türeyen ve "boğa yeri" anlamına gelen Sabuğaro adı, tarih boyunca Türkçeye "Sabuğar" veya "Sabkara" olarak aktarılmıştır. Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi bölgelerden biri olan Artani sınırları içerisinde yer alan bu köklü yerleşim, çok eski dönemlerden beri bir yaşam merkezi olma özelliğine sahiptir.
Osmanlı ve Rus Yönetimi Dönemleri
Osmanlı İmparatorluğu'nun 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden devraldığı yerleşim, 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan kayıtlarında Sabuğar-i Ulya (Yukarı Sabuğar) ve Sabuğar-i Süfla (Aşağı Sabuğar) olmak üzere iki ayrı köy olarak yer almıştır. O dönemde arıcılık, koyun ve domuz besiciliği ile buğday ve arpa tarımının yapıldığı bu yerleşimler, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatı kapsamında Rusya'ya bırakılmıştır. 1886 yılındaki Rus nüfus tespitinde ise 12 hanede 90 Türk nüfusun yaşadığı bir yerleşim yeri olarak kayıtlara geçmiştir.
Cumhuriyet Dönemi ve İsim Değişikliği
Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ardından Kars vilayetinin Ardahan kazasına bağlanan yerleşim, 1928 kayıtlarında Sabkara adıyla anılmıştır. 1940 genel nüfus sayımında 401 kişinin yaşadığı köyün ismi, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında çıkarılan 7267 sayılı kanunla Gürçayır olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımında 561 kişinin yaşadığı ve 146 kişinin okuma yazma bildiği bu yerleşim, zamanla gelişerek günümüzde Ardahan kentinin bir mahallesi statüsünü kazanmıştır.
Görülmeye Değer Eserler ve Ulaşım
Gürçayır, bugün Ardahan kentinin bir mahallesi olduğu için şehir merkezinden kolayca ulaşılabilen bir konumdadır. Mahallenin sınırları içerisinde bulunan ve buranın antik çağlardan bu yana önemli bir yerleşim alanı olduğunu gösteren en somut kanıt ise tarihi kale kalıntılarıdır. Bölge tarihini ve geçmişin izlerini doğrudan gözlemlemek isteyen ziyaretçiler için bu kale kalıntıları, mahallenin en önemli tarihi ve görülmeye değer değeridir.