Güneydere, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi sınırlarında yer alan Bayburt ilinin Merkez ilçesine bağlı tarihi bir köydür. Coğrafi olarak oldukça yüksek bir konumda yer alan köyün rakımı 2044 metredir. Yerleşim yeri, Bayburt il merkezine 38 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır.
Güneydere'nin Tarihsel Geçmişi ve Söfker Dönemi
Güneydere köyünün bilinen en eski adı Söfker'dir. Yerleşimin kökenleri Osmanlı İmparatorluğu dönemine kadar belgelenmektedir. 1530 yılı Osmanlı tahrir defteri kayıtlarında yerleşim, "Söfker" adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak tescil edilmiştir. 1591 yılı tahririnde ise köyün demografik yapısına dair önemli bir erkek nüfus kaydı bulunmaktadır. Bu kayda göre köyde 6 Hristiyan ve 28 Müslüman olmak üzere toplam 34 nefer (erkek) yaşamaktaydı.
19. Yüzyıl Nüfus Yapısı ve Cumhuriyet Dönemi İsim Değişikliği
1835 yılında erkek nüfusunun tespit edilmesi amacıyla yapılan nüfus yoklama defteri kayıtlarına göre, köyde tamamı Müslüman olan 8 hanede toplam 20 erkek nüfus yaşamaktaydı. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla birlikte köyün ismi bir süre daha "Söfker" olarak kalmıştır. Ancak 1959 yılında, köyün eski adı "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanun kapsamında Güneydere olarak değiştirilmiştir. Köy, 1960 yılı nüfus sayımından itibaren resmi kayıtlarda yeni ismiyle yer almaya başlamıştır.
Demografik Yapı ve Günümüzdeki İdari Durum
Güneydere köyünün nüfusu yıllar içerisinde değişiklik göstermiştir. Köyün nüfusu 1990 yılında 256, 2000 yılında 181 olarak kaydedilmiştir. 2010 yılında 126 olan nüfus, 2020 yılında 149'a yükselmiş, 2022 yılı verilerine göre ise 132 kişi olarak güncellenmiştir. İdari açıdan köyün yönetimi muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yürütülmektedir.