Feriye Sarayı'nın Tarihi ve Önemi
Feriye Sarayı ya da Feriye Sarayları, İstanbul Boğazı kıyılarında günümüzdeki Beşiktaş semtiyle Ortaköy semti arasında Çırağan Caddesi boyunca uzanan Osmanlı saraylarının eski adıdır. İstanbul Boğazı kıyılarında Osmanlı Hanedanı için yaptırılan ilk saray olan Dolmabahçe Sarayı (1856) ve sonrasında inşa edilen Çırağan Sarayı (1872) hanedan üyelerine yetmeyince, Çırağan Sarayı ile Ortaköy Camii arasındaki kıyı şeridinde ek binalar inşa edilmiştir.
Balyan Ailesinin İmzası ve Mimarisi
Balyan ailesine mensup mimarlar tarafından yapılan bu yapılara, ikincil veya yan binalar anlamına gelen Feriye Sarayları adı verilmiştir. Saray kompleksi; deniz tarafında üç ana bina, bir cariyeler koğuşu ve iki katlı küçük bir binadan oluşmaktadır. Bu ana yapıların arkasında, yol tarafında ise ek binalar yer alır. Saraylarda, padişahın uygun gördüğü hanedan mensupları ile kışlık dairesi bulunmayan kişiler ikamet etmiştir.
Sarayda Yaşanan Tarihi Olaylar
Feriye Sarayları, Osmanlı tarihinin önemli olaylarına sahne olmuştur. 30 Mayıs 1876 Darbesi ile tahttan indirilen padişah Abdülaziz, Topkapı Sarayı'nda dört gün kaldıktan sonra Feriye Sarayı'na nakledilmiştir. Ancak buraya yerleştikten kısa bir süre sonra kendi yaptırmış olduğu bu sarayda, 4 Haziran 1876 günü bilekleri kesilmiş olarak ölü bulunmuştur. Hanedan üyeleri, 3 Mart 1924 tarihinde halifeliğin kaldırılmasına ve yurt dışı edilmelerine kadar bu saraylarda yaşamaya devam etmiştir.
Günümüzdeki Eğitim ve Kültür Rolü
Hanedanın ayrılışının ardından boş kalan binaların eğitim kurumları tarafından kullanılmasına karar verilmiştir. 1927'de binaların bir bölümüne Yüksek Denizcilik Okulu yerleşmiş, Kabataş Erkek Lisesi ise 1928-1929 öğretim yılında diğer bir bölüme taşınmıştır. Günümüzde Kabataş Erkek Lisesi halen bu binalarda öğretime devam etmektedir. 1992 yılından bu yana Galatasaray Üniversitesi'nin ilk kısmı olarak kullanılan binalar, 22 Ocak 2013'te çıkan yangının ardından restore edilerek 22 Mayıs 2019'da yeniden hizmete açılmıştır. Yüksek Denizcilik Okulu'nun taşınmasının ardından boşalan binalarda Ziya Kalkavan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ve sonrasında İstanbul Teknik Üniversitesi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi eğitim vermiş, bakımsız kalan diğer bir kısım ise Kabataş Eğitim Vakfı tarafından restore edilerek Feriye Lokantası olarak hizmete sunulmuştur.