Marmara'nın İlk Sayfiye Merkezi: Erdek
Balıkesir ilinin kuzey uç bölgesinde yer alan Erdek, Marmara Bölgesi'nin Marmara Denizi'ne uzanan Kapıdağ Yarımadası'nda (eski adıyla Arktonnesos) ve Erdek Körfezi'nde konumlanmaktadır. Türkiye'nin ilk sayfiye yerlerinden biri olan ilçe, temiz denizi, kumsalları ve ılıman Marmara iklimiyle ülkenin en önemli turizm merkezleri arasında yer alır. Kuzey ve batı çevresi Marmara ilçesine bağlı adalarla çevrili olan ilçede, Paşalimanı Adası da Erdek'e bağlı bir konumdadır. Yüzölçümü 307 km² olan Erdek, deniz seviyesinden ortalama 14 metre yükseklikte kurulmuştur.
MÖ 5400'lerden Günümüze Uzanan Zengin Tarih
Erdek'in köklü tarihi, MÖ 5400'lü yıllara kadar uzanmaktadır. Bazı akademisyenlerin Hitit tabletlerinde adı geçen Artukka şehriyle eşleştirdiği bu tarihi yerleşim, antik dönemde Artake adıyla tanınmıştır. MÖ 2000'lerde yaygın olan Luwi dilinden gelen Artake isminin Sitler'in efsanevi krallarından birine ait olduğu düşünvelidir. Tarih boyunca Perslerin istilasına uğrayan kent, daha sonra Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerini yaşamıştır. Ünlü tarihçi Herodot, Artake'nin iktisadi yapısını ele alarak yörenin şarabını, üzümünü, zeytin ve zeytinyağını övgüyle methetmiştir.
Türk Egemenliği ve Evliya Çelebi'nin Anlatımları
Artake, 1339 yılında Orhan Gazi'nin oğlu Süleyman Paşa tarafından fethedilerek Türk egemenliğine katılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki Erdek'e dair en canlı ve detaylı bilgileri ünlü seyyah Evliya Çelebi'nin 1639 yılındaki seyahat notlarından öğrenmekteyiz. Çelebi, Erdek'in iki katlı (tahtani ve fevkani) evlerinden, hanlarından, hamamlarından, camilerinden, 25.000 dönümlük bağlarından ve meşhur misket üzümü şaraplarından bahseder. Ayrıca günümüzde Erdek limanında bulunan Zeytinli Ada'daki şifalı ılıca sularına değinerek, buradaki suların şifa arayanlara "hayatı cavidani" bulmuşçasına sıhhat verdiğini aktarır.
Kültürel Çeşitlilik ve Görülmeye Değer Turistik Zenginlikler
Tarihi nüfus mübadeleleri ile Selanik, Girit, Kavala ve Karacaova'dan gelen Pomak, Giritli ve Boşnak göçmenlerin yerleştiği Erdek, kültürel açıdan son derece zengin bir demografik yapıya sahiptir. Bölgenin en önemli tarihi değeri olan Kyzikos (Kizikos) Antik Kenti, Erdek'in 10-12 km dışında yer alır ve buradaki kalıntılar Bandırma Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir. Kyzikos bünyesindeki Hadrianus Tapınağı, Kyzikos Amfitiyatrosu, Altıköşe Kuleler, Bouleuterion, Bergama Kraliçesi Apoolonis'in adına oğulları tarafından yaptırılan tapınak ve Kirazlı Yayla Manastırı bölgede mutlaka görülmesi gereken mimari şaheserler arasındadır. Ayrıca Kapıdağ'ın bakir ormanlık iç bölgeleri doğa turizmi tutkunları için eşsiz rotalar sunmaktadır.