Durupınar Formasyonu (Durupınar oluşumu veya Durupınar sitesi), Türkiye'nin Doğu Anadolu bölgesinde, Ağrı ilinin Doğubayazıt ilçesi sınırları içinde bulunan Üzengili köyünün bitişiğindeki Tendürek Dağı'nda yer alan limonitten meydana gelmiş 164 metre (538 fit) yüksekliğinde jeolojik bir oluşumdur. Saha, İran sınırının 3 kilometre kuzeyinde, Ağrı ilinin Doğubayazıt ilçesinin 16 kilometre güneydoğusunda ve Büyük Ağrı Dağı zirvesinin 29 kilometre güneyinde, deniz seviyesinden 1.966 ila 2.004 metre yükseklikte yer almaktadır.
Keşif ve Araştırma Tarihi
Yerel haberlere göre, 19 Mayıs 1948 tarihinde üç depremle birleşen şiddetli yağmurlar, oluşumu çevreleyen toprağın açılmasına ve yapının ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Oluşum, ilk olarak Reşit Sarıhan adlı bir çoban tarafından keşfedilmiştir. Daha sonra, Ekim 1959'da NATO için yapılan bir haritalama görevi sırasında Türk Hava Kuvvetleri'nin çektiği bir hava fotoğrafında Yüzbaşı İlhan Durupınar tarafından tanımlanmış ve oluşuma onun soyadı verilmiştir. Durupınar'ın bu keşfi hükümete bildirmesinin ardından, Eylül 1960'ta George Vandeman, İlhan Durupınar ve fotogrametri profesörü Arthur Brandenberger'in yer aldığı bir heyet bölgeyi incelemiştir. Tekne şeklindeki oluşumun içinde iki gün süren kazı ve dinamitleme çalışmalarının sonucunda yalnızca toprak ve kaya bulunmuş ve oluşumun doğanın bir cilvesi olduğu, insan yapımı olmadığı açıklanmıştır.
Nuh'un Gemisi İddiaları ve Tartışmalar
Oluşumun büyüklüğü ve şekli, bazı inananlar tarafından orijinal Nuh'un Gemisi'nin taşlaşmış kalıntıları olarak tanıtılmasına yol açmıştır. Alan 1977 yılına kadar göz ardı edildikten sonra amatör kaşif Ron Wyatt tarafından yeniden tanıtılmış ve 1980'lerde Wyatt ile birlikte David Fasold ve jeofizikçi John Baumgardner gibi isimlerin katıldığı araştırmalar yapılmıştır. Fasold, yeraltı radarı ve frekans jeneratörü ile yaptığı incelemelerde oluşumun içinde düzenli bir iç yapı olduğunu ve uzunluğunun 164 metre (538 fit) olduğunu belirterek bunun Eski Ahit'teki ölçülere yakın olduğunu savunmuştur. Ancak bu yöntemler ve iddialar, bilimsel çevreler ve diğer yaratılışçılar tarafından falcılık çubuklarına benzetilerek yoğun şekilde eleştirilmiştir.
Jeolojik Gerçekler ve Miras Adaylığı
1990'larda yapılan sondaj ve kazı çalışmalarının ardından iddialarından şüphe duymaya başlayan David Fasold, jeolog Lorence Collins ile birlikte 1996 yılında yayımladığı makalede, bu yapının sadece bir tekneye benzeyen doğal bir taş oluşumu olduğunu ortaya koymuştur. Makalede, iddia edilen demir braketlerin volkanik minerallerden türediği, duvarların ise tortul tabakalardaki doğal limonit ve manyetit konsantrasyonları olduğu açıklanmıştır. Jeologlar Lorence G. Collins ve Andrew Snelling, bunun tamamen doğal bir oluşum olduğunu belirtmekle birlikte, alanın bir jeolojik miras olarak aday gösterilmesini önermişlerdir.
Ulaşım Bilgileri
Durupınar Formasyonu'na ulaşmak isteyenler için Doğubayazıt yakınlarında, Durupınar'a giden yolu gösteren resmi bir "Nuhun Gemisi" yazılı yol tabelası bulunmaktadır. Bölge, Ağrı ilinin Doğubayazıt ilçesinin 16 kilometre güneydoğusunda konumlanmıştır.