Doğubayazıt: Doğu'nun Tarihi ve Stratejik Kapısı
Doğubayazıt ya da eski adıyla Bayazıt, Ağrı iline bağlı, coğrafi olarak engebeli ve yüksek bir bölgede kurulmuş tarihi bir ilçedir. Anadolu'nun doğusunda, Avrupa E-yolu E80 transit yolu üzerinde yer alan ilçe, Ağrı il merkezinin 93 kilometre doğusunda, İran sınırına ise 35 kilometre uzaklıktadır. İlçenin idari merkezi kendi adını taşıyan ovanın güney doğusundaki düzlükte kurulmuş olup, yüzölçümü 2.250 kilometrekaredir ve deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.624 metredir.
Medeniyetlerin Kesişim Noktasındaki Kadim Tarih
Zengin bir tarihe sahip olan Doğubayazıt, Ağrı'nın en eski ve tarihi ilçesidir. Bölgenin geçmişi çok eskilere dayanmakta olup, Yukarı Bayazıt'taki eski kalede bulunan Urartu mezarları bu köklü geçmişin en somut kanıtları arasındadır. Bölge sırasıyla Urartular, Hazar Türkleri, Romalılar, İranlılar, Araplar, Bagratlar ve Bizanslılar gibi pek çok medeniyetin egemenliğine girmiştir. 1064 yılında Alparslan'ın batı seferiyle Türk hâkimiyetine katılan bölge; Moğol istilası, Celayirliler, Karakoyunlular ve Akkoyunlular gibi devletlerin yönetiminde kalmıştır. Şehrin bugünkü adının, 1374'te Karakoyunlu ordusuna karşı şimdiki Bayazıt Kalesi'ni yaptıran Celali Şehzade Bayazıt Han'dan geldiği sanılmaktadır.
Osmanlı Dönemi ve Anadolu'nun İhtişamlı Şaheseri: İshak Paşa Sarayı
Osmanlı döneminde stratejik önemi artan Bayazıt, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman ve IV. Murad'ın doğu seferleri güzergâhında yer almıştır. Çaldıran Savaşı (1514) sonrasında Osmanlı yönetimine kesin olarak katılan ilçe, 1578'de sancak haline getirilerek Van'a bağlanmıştır. İlçenin tarihindeki en önemli sancak beylerinden biri olan İshak Paşa, 1776-1798 yılları arasında görev yapmış ve şehrin doğusundaki bir tepeyi yontma taşlar ile çevirterek içinde cami, saray, hamam, külliye ve medrese barındınuan Anadolu'nun son şaheserini mimarlara yaptırmıştır. Saray, tarihi boyunca birçok elçiyi ağırlamış olup, 1805'te I. Napolyon tarafından elçi olarak gönderilen Amedee Pierre Jaubert de burada aylarca hapis tutulmuştur.
Cumhuriyet Dönemi, Doğa Harikaları ve Nuh'un Gemisi
Rus işgalleri ve sınır çatışmalarıyla dolu zorlu bir dönemin ardından, Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte mutasarrıflıklar valiliğe dönüştürülmüş ve Kamil Bey ilçenin ilk valisi olarak atanmıştır. 1927 yılında vilayet merkezinin Karaköse'ye taşınmasıyla kaymakamlık haline getirilmiş, 1934 yılında ise adı resmi olarak Doğubayazıt şeklinde değiştirilmiştir. Doğubayazıt, sadece tarihiyle değil doğal güzellikleriyle de büyüleyicidir. İlçe sınırları içerisinde Türkiye'nin en yüksek noktası olan Büyük Ağrı Dağı (5.137 m), Küçük Ağrı Dağı (3.896 m), Tendürek Dağı (3.533 m) ve 1959 yılında keşfedilen, Nuh'un gemisinin izlerini barındırdığı tahmin edilen Durupınar Sit Alanı yer almaktadır.