Iğdır'ın Yüksek Rakımlı Tarihi Yerleşimi: Çilli Köyü
Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Iğdır ilinin Merkez ilçesine bağlı olan Çilli Köyü, deniz seviyesinden 2055 metre yükseklikte konumlanmış, toplamda 32,3 kilometrekarelik bir yüzölçümüne sahip tarihi bir yerleşim yeridir. Iğdır il merkezine 27 kilometre uzaklıkta yer alan bu köy, coğrafi yapısı ve derin tarihi geçmişiyle bölgenin dikkat çeken noktalarından biridir. Köye bağlı olarak varlığını sürdüren Bezirhane ve Köprüköy adında iki adet mezra bulunmaktadır.
Yüzyılı Aşan Tarihsel Kayıtlar ve İsim Kökeni
Çilli Köyü'nün geçmişi yazılı kayıtlarda oldukça eskiye dayanmaktadır. Köyün adı, 1901 yılına ait tarihi kayıtlarda Cilligöl ya da Cilligedik olarak geçmektedir. Cumhuriyet dönemi öncesinden itibaren varlığını koruyan yerleşim, 1928 yılından bu yana ise günümüzdeki adı olan 'Çilli' ismini kesintisiz bir şekilde taşımaya devam etmektedir. Tarihsel demografik kayıtlara bakıldığında, 1886 yılında köyün Bezirhane mezrasında 35 Kürt kökenli vatandaşın yaşamakta olduğu belgelenmiştir.
Milli Mücadele Dönemi ve Tarihi Dönüm Noktaları
Köy ve çevresi, I. Dünya Savaşı sonu ve Kurtuluş Savaşı döneminde oldukça kritik tarihi olaylara sahne olmuştur. 1918 yılının Nisan ayında Çilli'de yaşayan 30 Müslüman sakin, Ermeni çeteleri tarafından katledilmiştir. Bu acı olayların ardından bölgenin kurtuluşu için başlatılan harekat kapsamında, 11 Kasım'ı 12 Kasım'a bağlayan gece 11. Tümen Komutanlığı Ermenilere karşı askeri bir taarruz başlatmıştır. 12 Kasım 1920 sabahında Iğdır belediye binasına Türk Bayrağı'nın çekilmesiyle devam eden süreç, 14 Kasım 1920'de 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa komutasındaki Türk Ordusu'nun Ermeni güçlerini Aras Nehri'nin kuzeyine tamamen püskürtmesiyle sonuçlanmıştır. Son olarak 3 Aralık 1920 tarihinde imzalanan Gümrü Antlaşması ile Çilli ve çevresinin Türkiye topraklarına katılımı kesinleşmiştir.
Günümüzdeki Nüfus Yapısı
Çilli Köyü'nün nüfusu yıllar içerisinde değişiklik göstermiştir. Tarihsel süreçte en yüksek nüfus oranına 1970 yılındaki sayımda 505 kişi ile ulaşan köyde, ilerleyen yıllarda göç ve diğer faktörlerin etkisiyle nüfus düşüş eğilimine girmiştir. 2020 yılı verilerine göre köyün toplam nüfusu 93 kişi olarak kaydedilmiştir. Yüksek rakımlı coğrafyası, Bezirhane ve Köprüköy mezraları ile doğanın içinde, sakin ve köklü geçmişini koruyan bir köy hayatı sunmaktadır.