Tarihsel Kökenleri ve Dadaguli Dönemi
Ardahan merkezine bağlı tarihi bir yerleşim olan Dedegül köyünün eski adı Dadaguli'dir. Gürcüce bir yer adı olan Dadaguli (დადაგული), "yanmış" veya "yanıklı" anlamına gelmektedir. Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artani sınırları içinde yer alan bu yerleşim, 1549 yılındaki Gürcistan seferinin ardından Osmanlı İmparatorluğu'nun egemenliğine girmiştir. Köyde bu dönemden kaldığı bilinen ve daha sonra yıkıntı haline gelen bir kilisenin varlığı tarihi kaynaklarda geçse de, günümüze bu kiliseden herhangi bir iz ulaşmamıştır.
Osmanlı Tahrir Defterlerinde Dedegül
Osmanlı idaresinin ilk dönemlerinde düzenlenen 1595 tarihli Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan kayıtlarına göre köy, Gürcistan Vilayeti'nin Ardahan-i Büzürg livasına bağlı Güney nahiyesinde yer alıyordu. O dönemde köyde 45 Hristiyan hane bulunmaktaydı ve hane reisleri Parşevan, Gogina, Revaz, Laşkara, Papuna, İvane, Davit, Goça gibi Gürcü adları taşımaktaydı. Köy sakinleri o yıllarda buğday, arpa ve yonca tarımı ile arıcılık yapıyor, koyun ve domuz besliyordu. Ayrıca köyde bir adet su değirmeni de faaliyet göstermekteydi. İlerleyen dönemlerde, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 yıllarını kapsayan cebe defterinde de ismi geçen köy, 1705/1706 tarihinde Mahmud adlı bir şahsa zeamet olarak verilmiştir.
Rus Yönetimi ve Cumhuriyet Dönemi Geçişi
Dedegül, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya İmparatorluğu'na bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus sayımında "Dadagül" adıyla kaydedilen yerleşim, Ardahan sancağına bağlı Değirmeköy nahiyesinin idari merkezi konumundaydı. Bu sayımda köyde 47 hanede 310 kişinin yaşadığı ve tamamının Türk olarak kaydedildiği görülmektedir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Rus egemenliğinin bitmesiyle bir süre bağımsız Gürcistan sınırlarında kalan köy, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile nihai olarak Türkiye sınırlarına katılmıştır. 1928 yılı kayıtlarında Kars vilayetinin Ardahan kazasına bağlı olan köy, 1992 yılında Ardahan'ın il statüsü kazanmasıyla birlikte Merkez ilçesine bağlı bir köy statüsünü sürdürmüştür.
Coğrafi Konum ve Günümüzdeki Yapısı
Deniz seviyesinden 1788 metre yükseklikte konumlanan Dedegül köyü, Ardahan il merkezine 12 kilometre uzaklıkta yer almaktadır. Tarih boyunca nüfus hareketliliğinin yoğun olduğu köyde, 1940 nüfus sayımında 677, 1965 yılında ise 780 kişi yaşarken, son yıllarda göç dalgalarının etkisiyle nüfus azalmış ve 2022 yılı itibarıyla toplam nüfus 173 kişiye kadar düşmüştür. Karadeniz Bölgesi sınırlarında yer alan köy, köklü tarihi geçmişi ve coğrafi yapısıyla Ardahan'ın geçmişine ışık tutan önemli kırsal yerleşimlerden biridir.