Dağevi, Ardahan ilinin Merkez ilçesine bağlı, tarihi ve coğrafi önemiyle öne çıkan köklü bir yerleşimdir. Deniz seviyesinden 1905 metre yükseklikte yer alan köyün eski adı olan Tebati (ტებათი), tıpkı Tbeti gibi Gürcüce "tba" (ტბა: göl) kelimesinden türemiş olup "göl yeri" anlamına gelmektedir. Ayrıca, günümüzde tamamen ortadan kalkmış bir yerleşim alanı olan eski Tkistavi köyünün toprakları da Dağevi köyünün sınırları içerisinde kalmaktadır. İl merkezine 25 kilometre mesafede bulunan köy, bölgenin tarih boyunca geçirdiği kültürel ve idari dönüşümleri günümüze taşımaktadır.
Köyün Tarihsel Geçmişi ve Osmanlı Dönemi Kayıtları
Tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artaani sınırları içerisinde yer alan Tebati, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden devralınmıştır. Bugün Dağevi sınırları içerisinde varlığı bilinen iki kalenin de bu tarihi dönemden kaldığı değerlendirilmektedir. Köy, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri olan "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan"da "Debad" veya "Debat" biçiminde kaydedilmiştir. Bu deftere göre Ardahan-i Büzürg livasının Güney nahiyesine bağlı olan yerleşimde; Yukarı Debat (Debat-i Ulya) ve Küçük Debat (Debad-i Küçük) olmak üzere iki farklı köy bulunuyordu. Yukarı Debat'ta 33 Hristiyan hane yer alırken, Küçük Debat'ta ise 2'si Müslüman olmak üzere toplam 7 hane yaşamaktaydı. Kayıtlarda vergi yükümlüsü erkeklerin çoğunluğunun Manvel, Gogiça, İason, Şalika, Gabriel, Giorgi ve Abison gibi Gürcü adları taşıdığı; köyde buğday, arpa tarımı, arıcılık, koyun ve domuz yetiştiriciliği yapıldığı bilgisi yer alır.
Çıldır Eyaleti Dönemi ve Rusya Süreci
Tebati, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de "Debad" adıyla kayıtlıdır. Küçük Tebati köyü, 1696/1697 tarihinde 9.000 akçe hasılayla Husrev adında birine verilmişken, Debad köyü ise 1712/1713'te 5.000 akçe hasılayla Abdullah'a, 1724/1725'te ise 3.999 akçe hasılayla İbrahim adında birine tahsis edilmiştir. Tarihler 1878 yılını gösterdiğinde, 93 Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması gereğince köy, Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatı karşılığında Rusya'ya bırakılmıştır. 1886 yılında Rus idaresince gerçekleştirilen nüfus sayımında "Tebat" adıyla tek bir yerleşim olarak Şadevani nahiyesine bağlı 11 köyden biri olmuş; tamamı Türk olarak kaydedilen 109 kişiden (16 hane) oluştuğu belgelenmiştir. Köy nüfusu ilerleyen yıllarda artarak 1896'da 154'e, 1906'da ise 207 kişiye ulaşmıştır.
Cumhuriyet Dönemi ve İsim Değişikliği
Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rus kuvvetlerinin çekilmesiyle kısa bir dönem fiilen Gürcistan sınırları içinde kalan yerleşim, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması doğrultusunda Türkiye'ye bırakılmıştır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Dibat" adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Yalnızçam nahiyesine bağlanan köy, 1940 yılındaki nüfus sayımında 304 kişilik bir nüfusa sahipti. Türkçe olmadığı gerekçesiyle köyün ismi 1959 yılında 7267 sayılı kanunla resmi olarak "Dağevi" olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre 477 kişinin yaşadığı köyde 105 kişi okuryazar durumdaydı. Zaman içerisinde göç veren köyün nüfusu 2022 yılı itibarıyla 166 olarak güncellenmiştir.