Çimliçayır (Gudaneti) Köyü'ne Genel Bakış
Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir yerleşim yeri olan Çimliçayır, Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde, yaklaşık 2044 metre rakımda konumlanmıştır. İl merkezine 40 km, Hanak ilçe merkezine ise 14 km uzaklıkta bulunan bu tarihi köy, geçmişte Gudaneti adıyla anılmaktaydı. Gürcüce bir yer adı olan Gudaneti (გუდანეთი), "guda" (tulum) kelimesinden türetilmiş olup “tulum yeri” anlamına gelmektedir. Günümüzde nüfusu 2024 yılı verilerine göre 97 kişiden oluşan köy, zengin tarihi geçmişi ve bünyesinde barındırdığı arkeolojik kalıntılar ile Eruşeti bölgesinin önemli izlerini taşımaktadır.
Tarihsel Süreç ve İdari Gelişmeler
Çimliçayır, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan ve Gürcistan'ın en eski Hristiyanlık merkezi olarak bilinen Eruşeti bölgesinde yer almaktadır. Köyün adı, 1595 tarihli Osmanlı tahrir defteri olan Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan'da "Büyük Gudanet" (بیوك كودانت) adıyla, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlı boş bir köy olarak kaydedilmiştir. 93 Harbi'nin ardından Tao-Klarceti bölgesini ele geçiren Ruslar ise 1886 yılında köyü "Çimli-Çayır" (Чимли-Чаир) adıyla kayda geçirmiştir. Bu dönemde köyün nüfusu 61 kişi olup, tamamı "Türkmen" olarak kaydedilmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Rusya'nın çekilmesiyle Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti sınırlarında kalan köy, Ankara Hükümeti'nin ültimatomu ve ardından 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile resmen Türkiye topraklarına katılmıştır. Köy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Ardahan kazasına bağlı Hanak nahiyesinin bir köyü olarak "Çimli Çayır" adıyla yer almaktadır.
Görülmeye Değer Tarihi Miras: Kale ve Kilise Kalıntıları
Köyün çok eski çağlardan beri bir yerleşim alanı olduğunu gösteren en önemli kanıt, megalit bir yapı olan Gudaneti Kalesi'dir. Kaleden günümüze yalnızca yapı malzemesi olan taşlar ulaşabilmiştir. Kalenin yakınlarında, Hanak Suyu'nun sol kıyısındaki düzlükte konumlanan Gudaneti Kilisesi ise yazılı kaynaklarda varlığı bilinen tarihi bir yapıdır. Günümüze bu kiliseden sadece birkaç harçlı duvar ve dış cephe taşlarının izlerinin fark edildiği apsis parçası kalmıştır. Ayrıca, köy sınırları içinde yer alan eski Ukanmotili yerleşiminde, Birinci Dünya Savaşı yıllarında bölgeyi gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli tarafından küçük bir kilisenin varlığı tespit edilmiş olsa da köylülerin hatırladığı bu yapıdan günümüze hiçbir iz kalmamıştır.
Çimliçayır Çevresindeki Kadim Yerleşim İzleri
Çimliçayır köyü topraklarında Gudaneti haricinde Zaliubani, Kotaneti, Monasteri ve Ukanmotili gibi tarihi adları taşıyan mevkiler bulunmaktadır. Bu mevkilerden Zaliubani'nin geçmişte var olan ancak tamamen ortadan kalkmış eski bir köy olduğu bilinmektedir. Köyün çevresindeki bu mikro coğrafi isimler ve günümüze ulaşan megalitik kale ile kilise kalıntıları, bölgenin tarih boyunca farklı medeniyetlere ve idari yapılara ev sahipliği yaptığını doğrulamaktadır. Yüksek rakımlı Karadeniz coğrafyasında konumlanan köy, doğa ile tarihin iç içe geçtiği özgün bir dokuya sahiptir.