Çanakpınar'ın Tarihi ve Köklü Geçmişi
Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalle olan Çanakpınar, oldukça zengin ve köklü bir tarihi geçmişe sahiptir. Mahallenin bilinen en eski adı Gürcücede 'şehir kapısı' anlamına gelen Kalakiskari'dir (ქალაქისკარი). Bu tarihi yerleşim adı, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1694-1732 yıllarını kapsayan Osmanlı cebe defterinde 'Kalakiskar' (كلكسكر) şeklinde geçmektedir. Köyün adı zaman içerisinde değişim göstermiş; 1886 yılındaki Rus nüfus sayımında 'Kelger' (Кельгеръ) olarak kaydedilmiş, sonraki yıllarda ise 'Kilgir', 'Kilğir' veya 'Kılgir' biçimlerine dönüşmüştür. Eski isimlerin Türkçe olmaması sebebiyle, yerleşimin adı 1959 yılında resmi olarak Çanakpınar olarak değiştirilmiştir.
Orta Çağ'dan Osmanlı İdaresine
Tarihsel olarak Çanakpınar (Kalakiskari), Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihi bölgelerden biri olan Tao bölgesinde yer almaktaydı. Osmanlı İmparatorluğu, bu bölgeyi 1549 yılındaki Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden devralmıştır. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre köy, Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlıydı ve bu tarihte nüfusu 39 Hristiyan haneden oluşmaktaydı. Kayıtlarda köyün ismi o dönem 'Kilgir' olarak okunmuştur. 1694-1732 yıllarını kapsayan Osmanlı cebe defterinde 'Kalakiskar' (كلكسكر) olarak anılan köyün yıllık hasılası, Hicri 1139 (Miladi 1726/1727) yılında 10.500 akçe olarak kaydedilmiştir.
Rus Dönemi ve Cumhuriyet Yılları
Çanakpınar, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde 'Kelger' (Кельгеръ) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Erük-Anzav nahiyesinin yedi köyünden biriydi. Bu dönemde köyde 22 hanede yaşayan 133 kişi bulunmaktaydı ve nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmişti. Cumhuriyet döneminde, 1935 genel nüfus sayımında 'Kelgir', 1940 nüfus sayımında ise 'Kılgir' adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı olan köyde 390 kişi yaşamaktaydı. 1965 yılına gelindiğinde nüfus 557 kişiye yükselmiş ve bu nüfusun 116'sının okuma yazma bildiği tespit edilmiştir. Erzurum'un 1993 yılında Büyükşehir olmasının ardından, 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile köyün tüzel kişiliği kaldırılarak Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi haline getirilmiştir.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Erzurum il merkezine 150 kilometre, Oltu ilçe merkezine ise 30 kilometre uzaklıkta yer alan Çanakpınar, Oltu ilçesinin kuzeybatı yönünde konumlanmıştır. Coğrafi konumu itibariyle Karadeniz Bölgesi sınırlarında kalan mahalle, D.955 numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna; Derebaşı ve Gökçedere mahalleleri üzerinden geçen 27,5 kilometrelik bir köy yolu ile bağlanmaktadır. Mahallenin 2022 yılındaki güncel nüfusu ise 84 kişi olarak kaydedilmiştir.