Büyüksütlüce Köyü ve Coğrafi Konumu
Büyüksütlüce, Ardahan ilinin Merkez ilçesine bağlı, deniz seviyesinden 2300 metre yükseklikte konumlanmış tarihi bir köydür. Ardahan il merkezine 17 kilometre uzaklıkta yer alan bu yerleşim yeri, Doğu Anadolu Bölgesi'nin yüksek yayla coğrafyasının karakteristik özelliklerini bünyesinde barındırmaktadır.
Tarihçe ve İsim Kökeni
Köyün bilinen eski adı Büyük Harziyan veya Büyük Harziani'dir. Bu ismin Gürcücede "bölge/yer" anlamına gelen "mhare" ile "güneşli" anlamına gelen "mziani" kelimelerinin birleşiminden oluşan ve "güneşli yer" manasını taşıyan "Mharmziani" sözcüğünden değişerek günümüze ulaştığı düşünülmektedir. Tarihi Türkçe olmayan köy isimlerinin değiştirilmesini öngören 1959 tarihli ve 7267 sayılı kanun kapsamında yerleşimin adı Büyüksütlüce olarak değiştirilmiş ve 1960 nüfus sayımından itibaren resmi olarak bu isimle kayıtlara geçmiştir.
İlk Çağ Kalıntıları ve Tarihsel Süreç
Büyüksütlüce köyü sınırları içerisinde yer alan ilk çağdan kalma kale kalıntısı, bölgenin çok eski dönemlerden itibaren aktif bir yerleşim alanı olduğunu açıkça göstermektedir. Bölge, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlı İmparatorluğu tarafından Gürcülerden ele geçirilen Artaani sınırları içerisinde kalmıştır. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Rus yönetimine geçen bölgedeki nüfus tespitlerinde adı doğrudan geçmeyen köy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Büyük Harziyan adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının merkez nahiyesine bağlı olarak kaydedilmiştir.
Cumhuriyet Dönemi Nüfus Yapısı ve Ulaşım
Köy, Ardahan il merkezine 17 km mesafede olup ulaşımı karayoluyla sağlanmaktadır. Cumhuriyet dönemi nüfus kayıtlarına bakıldığında, 1935 yılındaki nüfus sayımında 270 kişi olarak tespit edilen köy nüfusu, 1965 yılında 607 kişiye ulaşmıştır. 1965 yılı verilerine göre köyde okuma yazma bilen kişi sayısı ise 230 olarak kaydedilmiştir. Tarihi dokusu ve bünyesindeki ilk çağ kalesi kalıntısıyla bölge tarihi açısından önemli bir yere sahiptir.