Beşağıl Köyünün Tarihi Derinliği ve Kökeni
Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köy olan Beşağıl, oldukça köklü ve tarihi bir geçmişe sahiptir. Eski adı Beşauli veya Beşavul olan köy, Gürcüce kaynaklarda Beşauli / Beşavuli (ბეშაული / ბეშავული) ve Beşavri (ბეშავრი) şeklinde, Osmanlı arşivlerindeki Türkçe kaynaklarda ise Beşaul veya Beşavul olarak anılmaktadır. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde Beşaul (بثاول) biçiminde yazılmıştır. 1927 tarihli Osmanlıca bir kitapta ise Beşavul (بثاوول) olarak geçmektedir. Tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti sınırları içerisinde yer alan Beşağıl köyü, 16. yüzyılın ortalarına doğru Osmanlı Devleti tarafından Gürcülerden ele geçirilmiş ve kurulan Çıldır Eyaleti sınırlarına dahil edilmiştir. 1835 nüfus defterine göre Livane sancağına bağlı olan Beşauli köyünde o dönemde 50 hanede 150 erkek yaşamaktaydı. Kadın nüfusu da hesaba katıldığında toplam nüfusun yaklaşık 300 kişiden oluştuğu tahmin edilmektedir. 19. yüzyılın ikinci yarısında ise Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağına bağlı olan köyde 51 hanede yaklaşık 338 kişinin yaşadığı ve köyün hayvan varlığı olarak 10 eşek, 70 inek, 8 at, 34 keçi ile 100 koyun bulunduğu belgelenmiştir.
Rus Yönetimi ve Cumhuriyet Dönemi Gelişmeleri
Beşağıl, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Beşaul adıyla kaydettiği yerleşim, Artvin sancağının Artvin kazasına bağlı Beşaul nahiyesinin idari merkezi olmuştur. Bu dönemde köydeki 59 hanede tamamı Gürcü olmak üzere 402 kişi yaşamaktaydı. Köy sınırları içerisinde günümüzde de kullanılan Satibe (სათიბე), Kaklevani (კაკლევანი), Somanisahlevi (სომანისახლევი), Sabaduri (საბადური), Kirianti (კირიანთი), Naplati (ნაფლატი), Nabeğlavi (ნაბეღლავი) ve Kodziri (კოძირი) gibi Gürcüce yer adları, köyün tarihi kökenlerinin ve Gürcü yerleşiminin somut kanıtlarıdır. Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rus ordusunun çekilmesiyle bağımsız Gürcistan sınırlarında kalan köy, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması ile Türkiye'ye bırakılmıştır. Köyün adı, Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1925 yılında Beş Ağıl (بş آغیل) olarak değiştirilmiştir. 1926 nüfus tahririne göre köyde 75 hanede 425 kişi yaşarken, nüfus 1940 yılında 468'e, 1965 genel nüfus sayımında ise 593'e yükselmiştir.
Kültürel Miras ve Yaşayan Gelenekler
Bugün de Gürcü nüfusunu barındıran Beşağıl köyünde, Ligani vadisindeki diğer köylerde de görülen eski gelenekler özenle korunmaktadır. Köyde yaylacılık kapsamında varlığını sürdüren ve teatral bir gösteri olan "Pate", "Patma" veya "Padiko" oyunları bu kültürel mirasın en önemli parçalarından biridir. Türkçenin etkisiyle zamanla bozulmuş olsa da halkın günlük konuşma dilinde kona (demet), tskaro (pınar), çimuri (yağlı mısır ekmeği), mohrakuli (kavrulmuş), sanahiro (otlak), samalavi (saklanılacak yer, siper), mtsvadi (şiş, közde et) ve soçi (göknar) gibi Gürcüce kelimeler kullanılmaya devam etmektedir. Ayrıca köyde uzun süre faaliyet gösteren bakır fabrikası ve fabrika bölgesindeki hastane hizmetleri, Beşağıl'ı çevre köylere kıyasla dışa daha açık, gelişmiş bir yerleşim haline getirmiştir.
Coğrafi Konumu, Eşsiz Doğası ve Ekonomisi
Artvin kent merkezinin kuzeyinde ve şehre yaklaşık 20 km uzaklıkta konumlanan Beşağıl, yüksek dağ tepeleri arasındaki bir vadide, ormanlarla kaplı dağların eteğinde yer alır. Artvin-Borçka arasında, Çoruh Nehri'nin sol yakasında kurulu olan köye, Artvin-Borçka yolundan sapan bir yolla veya Sümbüllü-Bakırköy yol güzergahı üzerinden ulaşım sağlanmaktadır. Dik bir arazi yapısına sahip olmasına karşın tarıma oldukça elverişli olan köy, bol su kaynaklarına, nemli ve yağmurlu bir iklime sahiptir. Köyün ekonomisi temel olarak tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Mısır, fasulye ve patates gibi ürünlerin yanı sıra kiraz, üzüm, armut, elma, hıyar, biber ve domates gibi meyve ve sebzeler yetiştirilmektedir. Yaz aylarında peynir ve tereyağı elde etmek amacıyla yaylaya çıkma geleneği canlılığını korumaktadır. Köy ayrıca erikten yapılan ve şenliklerde ikram edilen "çançur" adındaki meşhur rakısıyla da tanınmaktadır.