Bayburt'un Tarihi Mirası: Balca Köyü
Bayburt il merkezine 13 kilometre mesafede yer alan Balca Köyü, Karadeniz Bölgesi'nin iç kesimlerinde, deniz seviyesinden 1877 metre yükseklikte konumlanmış tarihi bir yerleşimdir. Günümüzde Bayburt'un Merkez ilçesine bağlı olan bu sakin ve köklü köy, zengin geçmişiyle bölge tarihine ışık tutmaktadır. Tarih boyunca farklı dönemlerin izlerini taşıyan yerleşim, coğrafi konumu ve kültürel dokusuyla dikkat çekmektedir.
Osmanlı Dönemi Kayıtlarında Berne Köyü
Köyün bilinen en eski adı Berne'dir. Tarihsel kayıtlara bakıldığında, yerleşimin geçmişi 16. yüzyıla kadar belgelenebilmektedir. 1530 yılına ait Osmanlı tahrir defterlerinde Berne adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1591 yılı tahririnde ise köyde sadece erkek nüfus tespit edilmiş olup, yerleşimde 11'i Müslüman ve 2'si Hristiyan olmak üzere toplam 13 nefer (erkek) yaşamaktaydı. Bu dönemde köyün ekonomik ve sosyal hayatına bağlı olan Hayırbuldu ve Hanege adında iki önemli mezrasının bulunduğu da resmi kayıtlarda yer almaktadır.
Yüzyıllar Boyunca Sosyal Yapı ve Değirmenler
Zaman içerisinde nüfus yapısı ve askeri öneminde değişimler yaşanan yerleşim, 1642 yılı avarız defterinde 10 Müslüman hane ve 6 askeri görevli barındıran bir köy olarak yer almıştır. 19. yüzyıla gelindiğinde, 1835 yılında yapılan ve yalnızca erkek nüfusun sayıldığı yoklama defterine göre köyde sadece Müslümanlardan oluşan 15 hanede 56 erkek nüfus bulunmaktaydı. 1845 yılı kayıtlarında ise hane sayısı 12'ye düşerken, köyde bu tarihlerde faal durumda olan iki adet değirmenin işletildiği tespit edilmiştir. Bu değirmenler, köyün o dönemdeki tarımsal ve ekonomik canlılığını göstermesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Nahiye Merkezliğinden Cumhuriyet Dönemine
Köy, 19. yüzyılın sonlarında idari açıdan büyük bir önem kazanmış ve 1881-1898 yılları arasında 11 köyün bağlı olduğu bir nahiye merkezi konumuna yükselmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuyla birlikte idari kayıtlarda eski adı olan Berne ismiyle yer almaya devam etmiştir. Ancak 1959 yılında, yabancı kökten geldiği ve karışıklığa yol açtığı gerekçesiyle 7267 sayılı kanun uyarınca adı "Balca" olarak değiştirilmiştir. Köy, 1960 yılı genel nüfus sayımından itibaren resmi olarak bu yeni adıyla kayıtlarda yer almaktadır. Yıllar içinde nüfus hareketliliği yaşayan köyün nüfusu 1990 yılında 589 iken, 2022 yılı verilerine göre 263 kişiye gerilemiştir.