Ege'nin En Büyük Doğal Set Gölü: Bafa
Bafa Gölü (Çamiçi Gölü olarak da bilinir, eskiden Vafi Denizi), Ege Bölgesi'nin en büyük gölüdür. Büyük Menderes Nehri deltasının güneydoğu kesiminde, Menteşe Dağlarının içine sokulmuş sığ bir tatlı su gölü olan Bafa, yaklaşık 60 km²'lik bir yüzölçümüne sahiptir. Denizden yüksekliği 2 metre, en derin bölümü 21 metre, uzun ekseni 16 km ve en geniş yeri ise 6 km'dir. Aydın ve Muğla il topraklarında yer alan göl, girintili çıkıntılı kıyılarıyla dikkat çekici bir coğrafi güzelliğe sahiptir.
Latmos Körfezi'nden Günümüze Oluşum Süreci ve Tarihi
Eski zamanlarda Ege Denizi'nin bir parçası olan Bafa Gölü, Büyük Menderes Nehri'nin taşıdığı alüvyonlar sebebiyle kıyıdan kilometrelerce içeride kalmıştır. Bugün Büyük Menderes Nehri'nin Ege Denizi'ne döküldüğü alandan yaklaşık 17 km uzaklıkta yer almaktadır. Büyük Menderes eskiden Latmos Körfezi'nde denize dökülmekteydi. Nehrin taşıdığı alüvyonların birikmesiyle Latmos Körfezi önce tuzlu bir göl haline gelmiştir. Doğal set gerisinde toplanan fazla sularla düzeyi yükselince, kuzeydeki sığ Çerçen Koyu'nu kaplayarak alanını genişletmiş; ardından fazla suyunu batı ucundaki bir gideğenle Büyük Menderes Nehri'ne akıtarak yavaş yavaş bir tatlı su gölüne dönüşmüştür. Göl, 1978 yılına kadar bir ailenin mülkiyetindeyken bu tarihte hazineye devredilmiştir.
Antik Kentler, Doğal Adalar ve Bitki Örtüsü
Bafa Gölü üzerinde, bazılarında tarihsel yapı kalıntıları da bulunan birçok küçük ada yer almaktadır. Bu adalardan başlıcaları Hayaletada, İkizada ve Menet Adası'dır. Göl kıyısında ise antik liman kentleri olan Herakleia (Herakleia Latmos) ve Pyrrha'nın kalıntıları bulunur. Çevresinde manastırlara ve tarihî mağaralara rastlamak da mümkündür. Bafa Gölü'nün kıyısında oldukça bakımlı zeytin ağaçları bulunmakta, bunlar yer yer yoğunlaşarak çevredeki dağların yamaçlarında maki türleriyle karışmaktadır. Gölün oldukça dağlık olan kuzey bölümünde ise makiler daha yoğun bir şekilde gözlenir.
Ekolojik Zenginlik, Kuş Cenneti ve Ulaşım İmkanları
Bafa Gölü, Türkiye'nin önemli kuş cennetlerinden biridir. Balat Ovası'na bakan batı kıyısı, sonbahar ve ilkbahar mevsimlerinde göçmen kuşların konaklayıp üredikleri sığ bir alandır. Göl bünyesinde bir balıkçılık kooperatifi faaliyet göstermekte olup, gölden avlanan balıklar ve kerevitler yakın zamana kadar ihraç edilmekteydi. Bu ekolojik değerleri nedeniyle Bafa Gölü, 1994 yılında Tabiatı Koruma Alanı ilan edilmiştir. Ulaşım açısından Söke-Milas yolu gölün güney kıyısını izlemekte olup, bu kesimde turistik tesisler ve kamp alanları mevcuttur. Göl çevresindeki başlıca yerleşimler ise doğusundaki Kapkırı ile batısındaki Serçin köyleridir. Son yıllarda, göle dökülen nehir sularının azaltılması, kirlilik, oksijen seviyelerindeki düşüş ve zeytinyağı fabrikalarının atıkları gibi etkenler göldeki hassas ekosistemi ve canlı yaşamını olumsuz etkilemektedir.