Güllük Sahilinin Genel Özellikleri ve Eşsiz Coğrafyası
Güllük, Muğla'nın Milas ilçesinin bir mahallesidir. 2012 yılından önce Milas'a bağlı bir beldeyken Muğla ilinin büyükşehir yapılmasını takiben Milas ilçesi ve belediyesine bağlı olarak mahalle statüsüne geçmiş sakin bir sahil yerleşim bölgesidir. Milas-Bodrum karayolu üzerinde, Milas-Bodrum Havalimanı (BJV) kavşağından ayrılan 8 km'lik bir sapakla ulaşılan bu şirin bölge, Mandalya Körfezi olarak da anılan Güllük Körfezi'ni kucaklayan koyda yer almaktadır. Kasaba görünümüne sahip olan Güllük, Bodrum'un kalabalığı ile tezat oluşturan sakin atmosferli bir tatil yöresidir. Sahil şeridinden hemen sonra yükselen tepelerdeki turistik tesisler ve yazlıklar bölgenin en dikkat çekici özelliklerindendir.
Gelişmiş Liman Faaliyetleri ve Zengin Balıkçılık Kültürü
Güllük Körfezi'nin en önemli geçim kaynağı ve faaliyet alanları arasında turizm, balıkçılık ve liman hizmetleri yer almaktadır. Güllük Limanı, özellikle çevredeki boksit ve feldispat rezervlerinin sevk noktası olması sebebiyle hayli işlek ve gelişmiştir. Kentin kuzeyine kurulu olan dalyanda ve denizde son derece verimli balıkçılık yapılmaktadır; en çok çipura, levrek, sargoz, mercan, lüfer, kefal, dil balığı, istavrit, palamut ve yılanbalığı gibi türler avlanmaktadır. Ayrıca çevredeki koyların çoğunda çipura ve levrek yetiştirilen kültür balıkçılığı tesisleri faaliyet göstermektedir.
Geleneksel Gulet Yapımcılığı Mirası
Ege kıyılarının simgelerinden biri olan yöreye özgü gulet teknelerinin inşaatı da ilk olarak Güllük'te, Giritli Nami Kaptan'ın oğlu Mehmet Uyav tarafından yapılmıştır. Bodrum'da yetişip ahşap tekne yapmaya başlayan ilk ustaları yetiştiren Mehmet Uyav, "ustaların ustası" olarak anılmaktadır. Bu zanaat mirası oğlu Ali Uyav ve onun ardından torunu Mustafa Uyav tarafından devam ettirilmiştir. Sonradan ağabeyi Mehmet Uyav'ın da katılımıyla iki kardeş, o zamana kadar yapılmamış büyüklükte ve güzellikte tekneler inşa etmişlerdir. Günümüzde İçmeler, Gümbet, Ortakent, Yalıkavak ve Tavşanburnu mevkilerinde inşa edilen guletlerde Nami Kaptan'ın torunları hâlâ aktif olarak çalışmaktadır.
Bizans Dönemi'nden Hermias Efsanesi'ne Güllük Tarihçesi
Güllük tarihi ile ilgili ilk yazılı bilgilere Bizans kaynaklarından ulaşılmaktadır. O dönemlerde daha çok bir balıkçı kasabası olarak tasvir edilen bölgenin bugünkü Milas'ın bir devamı olduğu sanılmaktadır. Kendine özgü taş evleri, taş sokakları ve balık çeşitliliği ile bilinen Güllük, ünlü yazar Cevat Şakir Kabaağaçlı (Halikarnas Balıkçısı) tarafından kaleme alınan Hermias Efsanesi ile Türkiye çapında popülerlik kazanmıştır. Efsanenin karşı kıyıdaki İasos antik kentinde geçtiği söylense de coğrafi benzerlikler ve yerleşik düzen özellikleri, Hermias efsanesinin Güllük'te yaşandığı ihtimalini güçlendirmektedir. Cevat Şakir Kabaağaçlı da bölge halkının ileri gelenleriyle görüşüp incelemeler yaptıktan sonra efsanenin burada geçtiğine kanaat getirmiş ve bunu 1954 tarihli Anadolu Efsaneleri adlı kitabında duyurmuştur. Belde statüsünü 17 Aralık 1986'da alan Güllük, 12 Kasım 2012 tarihinde kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle statüsüne kavuşmuştur.