Arpalı, Bayburt ilinin Merkez ilçesine bağlı, tarihi ve coğrafi önemiyle öne çıkan bir beldedir. Bayburt il merkezine 19 km uzaklıkta ve 1532 metre rakımda yer alan beldenin tarihi oldukça eskilere dayanmaktadır. Eski adı "Niv" (veya 1901 tarihli Ermenice bir kaynağa göre "Niğ") olan yerleşim, Karadeniz Bölgesi'nin bu tarihi kesiminde köklü bir geçmişi temsil eder.
Arpalı Beldesinin Tarihi ve Osmanlı Dönemi Kayıtları
Arpalı'nın tarihi kayıtları 16. yüzyıla kadar izlenebilmektedir. Belde, 1530 yılı Osmanlı tahririnde "Niv" adıyla Bayburd kazasına bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1591 yılı tahririne göre köyde sadece erkek nüfus kaydedilmiş olup yerleşimde 104 Hristiyan (Ermeni) ve 9 Müslüman olmak üzere toplam 113 nefer (erkek) yaşamaktaydı. 1642 yılı avarız defterinde ise köyde 50 Müslüman ve 23 Hristiyan olmak üzere toplam 73 hane bulunmaktaydı. Bu dönemde köyde 7 askeri görevli, 2 dini görevli ve vergiden muaf 1 kişi de yer almaktaydı.
İdari Yapının Gelişimi ve Medrese Tarihi
19. yüzyıl başlarından son çeyreğine kadar Gümüşhane sancağının Koğans (Kovans) nahiyesine bağlı olan yerleşim, dönem dönem nahiye merkezi olmuştur. 1835 yılında 179 erkek nüfusa sahip olan Niv'de, 1837 yılında 75'i Müslüman ve 13'ü Hristiyan olmak üzere 88 hane bulunuyordu. 1876 yılında yapılan idari düzenlemeyle Bayburd kazasına bağlanan yerleşim, 1881 yılında yeniden nahiye merkezi konumuna getirilmiştir. Yüzyılın sonlarına doğru köylüler tarafından yaptırılan bir medresenin varlığı da bölgenin tarihi önemini göstermektedir.
Savaş Yılları, İsim Değişikliği ve Belediyeleşme Süreci
I. Dünya Savaşı sürecinde bölge Rus hakimiyetine girmiş ancak 1917 yılındaki Ekim Devrimi akabinde Rus güçleri geri çekilmiştir. Bu süreçte yaşanan otorite boşluğunda Ermeni milis güçlerinin Müslümanlara yönelik saldırıları ve katliamları gerçekleşmiştir. Türk ordusunun bölgede yeniden otorite sağlamasının ardından yapılan tahkikatta, köyden 110 Müslüman'ın hayatını kaybettiği ve 30 binanın tahrip edildiği belirlenmiştir. Cumhuriyetin kurulmasıyla Hart (Aydıntepe) nahiyesine bağlanan köyün ismi, 1959 yılında "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle Arpalı olarak değiştirilmiştir. 29 Şubat 1972 tarihinde belediye statüsü kazanan belde, 16 Mart 1992 tarihinde İçişleri Bakanlığı kararıyla Bayburt Merkez ilçesine bağlanmıştır. 2012 yılında yapılan referandumla Çiçekli köyünün mahalle olarak bağlanması sayesinde nüfusu 2000'in üzerinde kalmış ve belediye varlığını sürdürmüştür.