Arkbaşı, Diyarbakır ilinin Kocaköy ilçesine bağlı, sakin atmosferi ve köklü geçmişiyle öne çıkan bir Güneydoğu Anadolu mahallesidir. Bölgenin tarihi dokusunu ve kırsal yaşam tarzını yakından görmek isteyenler için özgün bir yerleşim yeridir.
Arkbaşı'nın Tarihçesi ve Eski Adı
Mahallenin tarihi geçmişi resmi kayıtlarda oldukça eskiye uzanmaktadır. Yerleşim biriminin adı, 1915 yılı kayıtlarında Mehmediyan olarak geçmektedir. Cumhuriyet tarihi boyunca idari yapısında önemli değişimler meydana gelmiştir. Daha önceleri Tepecik köyüne bağlı bir mahalle konumundayken, 22 Aralık 1952 tarihinde yine aynı köye bağlı olan Derun mahallesi ile birleşerek bağımsız bir köy statüsü kazanmıştır. 2012 yılında yürürlüğe giren yasa değişikliği sonrasında ise yeniden mahalle statüsüne kavuşmuştur.
Coğrafi Konum ve Ulaşım
Arkbaşı, coğrafi olarak Diyarbakır il merkezine 72 km, Kocaköy ilçe merkezine ise yalnızca 9 km uzaklıktadır. Ulaşım açısından ilçe merkezine yakınlığı büyük bir avantaj sağlarken, konumu itibarıyla Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin tipik kırsal özelliklerini ve samimi köy yaşantısını doğrudan gözlemleme olanağı tanımaktadır.
Nüfus ve İdari Yönetim
Mahalle idari olarak muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilmektedir. Yıllar içerisindeki nüfus hareketliliği incelendiğinde; 1997 yılında 620 kişi olan nüfus, 2000 yılında 519 kişi (bazı tablolarda 2.500) ve 2007 yılında ise 1.500 kişi olarak kaydedilmiştir. Zaman içinde değişkenlik gösteren bu nüfus yapısı, mahallenin bölgedeki dinamik yapısına işaret etmektedir.