Akyaka'nın Tarihçesi ve Kökeni
Ardahan il merkezine bağlı bir yerleşim olan Akyaka, tarihi kaynaklarda geçen eski adıyla Koditzkaro (veya Kodistzkaro), tarih boyunca pek çok farklı kültürün ve medeniyetin izlerini taşımıştır. Gürcüce "tekne pınar" anlamına gelen Koditzkaro, tarihsel Gürcistan'ın Artani bölgesinde yer almaktaydı. Bölge, 16. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine "Kotishara" adıyla kaydedilen yerleşimde o dönem yoğun bir Hristiyan nüfus yaşamakta, tarım ve arıcılık faaliyetleri yürütülmekteydi.
Savaşlar, Göçler ve İsim Değişiklikleri
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Rusya'ya bırakılan köyün adı Rus idaresince Mihaylovka olarak değiştirilmiş ve buraya Malakanlar yerleştirilmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Rus ordusunun çekilmesiyle bağımsız Gürcistan sınırlarında kalan köy, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile kesin olarak Türkiye'ye bırakılmıştır. Türkçe olmayan yer adlarının değiştirilmesi kapsamında köyün ismi 1959 yılında Akyaka yapılmıştır.
Orta Çağ Kilise Kalıntıları
Akyaka sınırları içerisinde geçmişteki dini ve kültürel yaşama ışık tutan tarihi kilise izleri mevcuttur. Köyün merkezinde konumlanan Koditzkaro Kilisesi, Orta Çağ'dan kalma bir Gürcü kilisesidir. Günümüzde temel seviyesinde yıkılmış olan bu yapıdan geriye yalnızca apsis duvarının bazı kısımları ulaşabilmiştir. Ayrıca köyün güneybatısında ve bugünkü köy camisinin yerinde de geçmişte birer kilisenin bulunduğu köylülerce teyit edilmektedir; ancak bu kiliselerden birinin taşları inşaatlarda kullanılmış, diğerinin yerine ise cami yapılmıştır.
Tarihi Savunma Kaleleri ve Coğrafi Önem
Köyün çevresinde geçmiş çağlardaki stratejik önemi simgeleyen üç adet kale kalıntısı bulunmaktadır. Köy merkezinin 2,2 km kuzeybatısında yer alan ve yığma taştan inşa edilmiş 144 x 82 metre boyutlarındaki birinci kale, büyüklüğüyle burada eskiden bir kentin varlığına işaret etmektedir. Bu kale, tarihi Klarceti ve Kola bölgelerinden gelen yolları kontrol eden son derece stratejik bir noktadadır. Merkezden 1 km güneybatıda yer alan 118 x 72 metre boyutlarındaki ikinci kale tamamen yıkılmış ve toprak altında kalmıştır. İkinci kalenin 60 metre kuzeydoğusunda yer alan 40 x 36 metre boyutlarındaki üçüncü kale ise daha küçük ebatlı bir diğer savunma yapısıdır.