Murgul Vadisi'nin Köklü Yerleşimi: Arhva'dan Akpınar'a
Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı olan Akpınar köyü, tarihi adı olan Arhva ile bilinmektedir. Gürcüce bir ad olan Arhva (არხვა), tarihsel Klarceti bölgesinde yer alan Murgul Vadisi'nin en eski yerleşim yerlerinden biridir. Köyün kuzey kısmında yer alan eski kilise kalıntıları, buradaki yerleşimin Osmanlı dönemi öncesine kadar uzandığını doğrulamaktadır. Bölge, 16. yüzyılın ortalarında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiş ve uzun süre Çıldır Eyaleti ile ardından Livana livasına bağlı bir yerleşim olarak yönetilmiştir. Tarihi mahalleleri Vaşlovani, Kantsalie, Şuğlieti ve Şua Sopeli olan bu köklü yerleşim, zengin kültürel geçmişiyle dikkat çekmektedir.
Göçler ve Değişen Demografiyle Şekillenen Tarih
Tarih boyunca hareketli nüfus değişimlerine sahne olan köyde, askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında gerçekleştirilen ilk Osmanlı nüfus tespitinde 77 hanede 212 erkek kaydedilmiştir. Kadın nüfusunun da eklenmesiyle köyün toplam nüfusunun yaklaşık 424 kişiden oluştuğu ve bu tarihte oldukça büyük bir yerleşim olduğu anlaşılmaktadır. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın (93 Harbi) ardından köy, savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakılmıştır. Bu dönemde köy halkı Osmanlı ülkesine göç etmiş, Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze'nin 1890'lardaki kayıtlarına göre köyde neredeyse sadece bir hane kalmıştır. Göç eden Gürcüler ise Sakarya ilinde Kızanlık ve Servetiye köylerine yerleşerek buralara da "Arhva" adını vermişlerdir. Birinci Dünya Savaşı sonrasında kısa süre Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti sınırlarında kalan yerleşim, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile Türkiye'ye katılmıştır. 1925 yılında köyün adı önce Sülüklü, daha sonra ise Akpınar olarak değiştirilmiştir.
Geleneksel Yaşam, Mimari ve Tarım Kültürü
Köyün geleneksel sosyal ve ekonomik yaşamı hakkında en çarpıcı bilgiler, Muvahhid Zeki'nin 1927 tarihli Artvin Vilayeti Hakkında Malumat-ı Umumiye adlı kitabında yer almaktadır. Bu kayıtlara göre Akpınar sakinleri, zemin katları kâgir (taş) olup ahır olarak kullanılan ikişer katlı evlerde yaşamaktaydı. Son derece çalışkan olan köy halkı, nemli iklim koşullarında temel geçim kaynağı olarak tütün ve mısır, bir miktar da buğday ve arpa yetiştirmiştir. Özellikle toprağın verimliliği ve elverişli tarım yöntemleri sayesinde buğday hasadından sonra mısır ekilerek yılda iki kez ürün alınabilmekteydi. Ayrıca tarihi kayıtlarda köyün nüfusunun dindar olduğu ancak batıl inançlara ve hurafelere itibar etmediği özellikle vurgulanmıştır.
Baraj Gölüyle Yenilenen Coğrafya ve Tarihi Miras
Akpınar köyü, coğrafi olarak Artvin il merkezine 40 km, Borçka ilçe merkezine ise 8 km mesafede, Murgul Çayı kıyısında yer almaktadır. Eskiden Murgul ilçesi sınırlarında yer alan köy, sonradan Borçka'ya bağlanmış olsa da coğrafi olarak tamamen Murgul Vadisi'nin bir parçasıdır. Çoruh Nehri üzerinde inşa edilen Borçka Barajı sularının dolmasıyla birlikte Akpınar, akarsu kıyısındaki eski konumundan göl kıyısında yer alan büyüleyici bir manzaraya kavuşmuştur. Zengin ormanlık alanları ve nemli iklimiyle göz alıcı bir bitki örtüsüne sahip olan köyde iki önemli tarihi yapı bilinmektedir. Bunlardan biri köyün kuzeyinde yer alan ve zamanla tamamen yıkılmış olan eski bir kilisedir. Diğeri ise kitabesi bulunmayan ancak tarihi kayıtlara göre yaklaşık 300 yıllık olduğu tahmin edilen, köyün geleneksel mimarisini yansıtan tarihi camidir.