Adagül, Artvin ilinin Borçka ilçesine bağlı, tarihi ve coğrafi özellikleriyle Karadeniz'in köklü geçmişini yansıtan özgün bir yerleşim yeridir. Artvin il merkezine 24 km, Borçka ilçe merkezine ise 14 km uzaklıkta konumlanan köy, doğusunu, batısını ve kuzeyini çevreleyen dağlık yapısıyla dikkat çeker. Güney tarafında ise muhteşem Çoruh Vadisi'ne açılarak ziyaretçilerine benzersiz bir doğa ve coğrafya sunar.
Köyün Tarihçesi ve İsim Kökeni
Köyün bilinen en eski adı Gürcüce bir yer adı olan Adaguli'dir (ადაგული). Bu kelime, Eski Gürcücede "yanma" anlamına gelen "adagva" (ადაგვა) sözcüğünden türetilmiş olup "yanmış yer" veya "yanıklı" anlamını taşımaktadır. Tarihsel süreçte köyün adı, 1927 tarihli Osmanlıca kaynaklarda Edegul / Edegül (ۀدەكول) olarak kaydedilmiş, ancak Latin harfli baskılarda yanlışlıkla Sedegul / Sedegül şeklinde aktarılmıştır. Tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapan köy, 16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlılar tarafından Gürcülerden ele geçirilmiş ve Çıldır Eyaleti ile Lazistan Sancağı sınırları içerisine dahil edilmiştir.
Tarihi Dönemler ve Rus İdaresi
93 Harbi'nin (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) ardından bölgeye hakim olan Ruslar, köyü resmen Adaguli (Адагули) adıyla kaydetmiştir. 1886 yılında Rus idaresi tarafından gerçekleştirilen nüfus sayımında köyün nüfusu 260 kişiden oluşmakta ve nüfusun tamamı Gürcü olarak geçmekteydi. Köy sınırlarında günümüzde de kullanılan Vaşlidziri, Tke, Kodela, Thilvana ve Didvake gibi mikro-toponimler (mevki adları), köyün tarihsel ve kültürel olarak köklü bir Gürcü yerleşimi olduğunu açıkça kanıtlamaktadır. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti sınırları içinde kalan köy, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması ile nihai olarak Türkiye Cumhuriyeti sınırlarına katılmıştır.
Sosyo-Kültürel Yapı ve Mimari Özellikler
Cumhuriyetin ilk yıllarında, Muvahhid Zeki'nin 1927 tarihli eserinde Adagül'ün Borçka kasabasına yayan üç saatlik mesafede olduğu belirtilmektedir. O dönemde 26 hane barındıran köyde, çoğunluğu dinsel içerikli duvar yazılarıyla süslenmiş iki katlı yarı kâgir evler yer almaktaydı. Ilıman bir Karadeniz iklimine sahip köyün halkının eğitime büyük bir ilgi duyduğu tarihi kayıtlara geçmiştir. Tarımsal üretimin ön planda olduğu Adagül'de, geleneksel geçim kaynakları arasında tütün, buğday, arpa ve mısır yer almaktadır.